Παγκοσμιοποίηση - Κριτήριο αξιολόγησης

΄

Α΄  ΚΕΙΜΕΝΟ

§1. Είναι διάχυτος ο φόβος ότι η παγκοσμιοποίηση απειλεί με ισοπέδωση τις πολιτιστικές ιδιαιτερότητες και αποβλέπει στην επιβολή μιας ενιαίας μορφής πολιτισμού σε παγκόσμια κλίμακα. Ο φόβος αυτός, με τη μορφή, τουλάχιστον, με την οποία συνήθως νοείται, δεν έχει σοβαρά ερείσματα. Διότι η έννοια της ελευθερίας και των δικαιωμάτων του ατόμου, στην οποία βασίζεται η παγκοσμιοποίηση, δεν επιτρέπει τη βίαιη επιβολή κανενός είδους πολιτισμού. Αν οι λαοί, για παράδειγμα, βρίσκουν τα κινηματογραφικά προϊόντα μιας χώρας πιο ελκυστικά από όσα τους προσφέρει η δική τους τέχνη, αυτό δεν σημαίνει τίποτε άλλο από το ότι δεν είναι σε θέση να εκτιμήσουν όσο αξίζει, αν αξίζει, το δικό τους πολιτισμό. Σημαίνει είτε ότι ο δικός τους πολιτισμός είναι κατώτερος του ξένου, είτε ότι η παιδεία τους δεν τους έμαθε την αξία του, αν δεν αλώθηκε βέβαια και η ίδια η παιδεία από τον «ξένο» αυτό πολιτισμό. Η παγκοσμιοποίηση, με άλλα λόγια, δεν απειλεί παρά μόνο τις πολιτιστικές ταυτότητες που έχουν ήδη ατονήσει και εξασθενήσει από μόνες  τους ως υπαρξιακά βιώματα του λαού, αυτές που έχουν περιπέσει σε «φολκλόρ» και που ούτως ή άλλως δεν προξενούν κανένα πρόβλημα στην παγκοσμιοποίηση. Η παγκοσμιοποίηση δεν ενοχλείται καθόλου από την πολυπολιτισμικότητα, όταν αυτή περιορίζεται στη φολκλορική έκφραση της. Αντιθέτως την ενθαρρύνει ως ένα εμπλουτισμό της ατομικής τέρψεως και ευδαιμονίας. Τη χρηματοδοτεί μάλιστα, για να γίνει πιο «χρήσιμη» σε όσους είναι σε θέση να εξαγοράσουν τα «ενδιαφέροντα» αυτά «εξωτικά» προϊόντα του πολιτισμού. Έτσι, οι «φολκλορικές» αυτές πολιτιστικές ιδιαιτερότητες μπορεί να «πουληθούν» ως οικονομικά αγαθά στην παγκόσμια αγορά και να γίνουν οι ίδιες μέρος της παγκοσμιοποίησης.

§ 2. Η παγκοσμιοποίηση ενοχλείται μόνον όταν μια συγκεκριμένη πολιτιστική ταυτότητα εμποδίζει τις πολιτισμικές συνιστώσες, που αποτελούν  βασικά συστατικά της. Ό,τι για παράδειγμα, δεν θεωρεί τη γνώση ως χρηστικό εργαλείο προωθήσεως της ατομικής ευημερίας δια της οικονομικής αναπτύξεως, πρέπει να εξοβελιστεί. Ένας λαός που αφιερώνει περισσότερο χρόνο στη διασκέδαση παρά στην εργασία και δεν προάγει την οικονομία, πρέπει να αλλάξει νοοτροπία. Ένα κράτος, που με το εκπαιδευτικό του σύστημα δεν εξυπηρετεί την παραγωγή, πρέπει να προβεί στις ανάλογες μεταρρυθμίσεις. Κάθε δίκαιο που εμποδίζει την ευδαιμονία του ατόμου, το ύψιστο αυτό πολιτισμικό αγαθό, πρέπει να αναπροσαρμοστεί. Αυτές και άλλες παρόμοιες ιδιαιτερότητες, που άπτονται των αρχών που γέννησαν την παγκοσμιοποίηση, πράγματι απειλούνται από την παγκοσμιοποίηση. Αλλά, όταν όλα αυτά έχουν ήδη παραχωρηθεί, για ποια πολιτιστική ταυτότητα μιλάμε πλέον ότι απειλείται από την παγκοσμιοποίηση;

§ 3. Ας έλθουμε όμως στα καθ' ημάς.  Με ποιο τρόπο μπορεί να λεχθεί ότι  η παγκοσμιοποίηση απειλεί την πολιτιστική μας ταυτότητα; Ποια είναι αυτή η πολιτιστική ταυτότητα μας, που κινδυνεύει από την παγκοσμιοποίηση; Τρία στοιχεία θα μπορούσαμε να απομονώσουμε ως βασικά της χαρακτηριστικά. Αρχικά, τη γλώσσα. Πράγματι, η γλώσσα αποτελεί συστατικό στοιχείο κάθε πολιτιστικής ταυτότητας. Με ποιο τρόπο την απειλεί η παγκοσμιοποίηση; Σίγουρα όχι με την αντικατάσταση της με το λατινικό αλφάβητο ή την κατάργηση της. Αν απειλείται η γλώσσα από κάτι, αυτό είναι το πνεύμα της χρηστικότητας. Αυτό συνεπάγεται δυο πράγματα: πρώτον, την απλοποίηση και τον περιορισμό του λεξιλογίου στο ελάχιστο, που εξυπηρετεί αποτελεσματικά την παραγωγή, δείχνει την λεξιπενία, την κατάργηση των τόνων και των πνευμάτων κ.τ.λ., και, δεύτερον, τον υποβιβασμό της σε δεύτερη μοίρα σε σχέση με κάποια ξένη γλώσσα, που είναι πιο χρηστική στην παγκόσμια κοινότητα. Ξαναγυρίζουμε δηλαδή πάλι στις βασικές πολιτισμικές συνιστώσες της παγκοσμιοποίησης. Αν ο λαός μας έχει αποδεχθεί τις συνιστώσες της χρηστικότητας της γνώσης, της προτεραιότητας της παραγωγικότητας κ.τ.λ., τότε μοιραία η γλώσσα του θα υποστεί κάποιες συνέπειες. Το πρόβλημα, συνεπώς, δεν είναι στην ουσία τι θα γίνει με τη γλώσσα, αλλά τι θα γίνει με την αποδοχή ή όχι της πολιτισμικής αρχής της χρηστικότητας ως προς όλα τα στοιχεία του πολιτισμού, περιλαμβανομένης και της γλώσσας.

§ 4. Κρίσιμο πρόβλημα που θα προκύψει στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης είναι και  η τύχη του έθνους-κράτους. Στο σημείο αυτό τα πράγματα είναι κάπως περίπλοκα. Αποτελεί η έννοια του έθνους-κράτους συστατικό στοιχείο μιας πολιτιστικής ταυτότητας, κάτι ανάλογο με τη γλώσσα; Η ιστορία αλλά και η σύγχρονη πραγματικότητα δεν επιβεβαιώνουν κάτι τέτοιο. Στο Βυζάντιο, για παράδειγμα, υπάρχει ενιαία πολιτισμική ταυτότητα, παρά το ότι στο ίδιο κράτος στεγάζονται διάφορα έθνη. Τώρα, λοιπόν, που τα έθνη-κράτη καλούνται διαρκώς και περισσότερο να παραχωρήσουν την κρατική κυριαρχία τους, να ανοίξουν τα σύνορα τους, να επιτρέψουν την εγκατάσταση ξένων στο έδαφος τους με αναπόφευκτη συνέπεια τη δημογραφική αλλοίωση τους, ο ελληνισμός ως πολιτιστική ταυτότητα θα πρέπει να διαχωριστεί σαφώς από τον ελλαδισμό, και να μη συγχέεται ή ταυτίζεται με αυτόν. Αν δεν θέλουμε η παγκοσμιοποίηση να συνθλίψει την εθνική μας ταυτότητα, πρέπει να κάνουμε τον διαχωρισμό αυτό και να αναπτύξουμε τον ελληνισμό ως πολιτιστική ταυτότητα, που δεν θα εξαρτά την επιβίωση της από την τύχη του έθνους-κράτους.

§ 5. Καίριο ζήτημα δημιουργεί και η θρησκεία στην πορεία της παγκοσμιοποίησης. Η θρησκεία διαμόρφωσε και εξακολουθεί να διαμορφώνει, άμεσα ή έμμεσα, πολιτιστικές ταυτότητες. Το πρόβλημα σήμερα είναι αν ο ρόλος της θρησκείας στη διαμόρφωση των πολιτισμικών ταυτοτήτων μπορεί να συνεχιστεί, και με ποιον τρόπο, στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης. Η πείρα του παρελθόντος, κατά το οποίο η θρησκεία χρησιμοποιήθηκε για να διαιρέσει ή να καταπιέσει, αντί να ενώσει και ελευθερώσει τους ανθρώπους, οδηγεί στην τάση να αποχρωματιστεί, όσο περισσότερο γίνεται ο πολιτισμός από τη θρησκεία. Αυτό είναι όχι μόνο ανεδαφικό, αλλά και επιζήμιο. Γιατί η θρησκεία από τη φύση της μπορεί να συντελέσει στην ανάπτυξη μιας υγιούς παγκοσμιότητας, απαλλαγμένης από τις στρεβλώσεις της παγκοσμιοποίησης. Ιδιαίτερα ισχύει αυτό για την Ορθοδοξία, η οποία με άξονα την έννοια του προσώπου μπορεί να δείξει προς μια παγκοσμιότητα που θα σέβεται τη διαφορά και την ετερότητα, που δεν φοβάται τον «άλλο», όσο διαφορετικός και αν είναι αυτός, ακόμα και στη θρησκεία του, αλλά θα τον αγκαλιάζει ως αδελφό. Μια τέτοια Ορθοδοξία, η οποία θα «αληθεύει εν αγάπη», κατά τη φράση του Παύλου, και όχι εν ζηλωτική μισαλλοδοξία, η οποία δεν θα ταυτίζει την υπόσταση της με μια εθνική ή κρατική οντότητα, αλλά θα διαποτίζει τον πολιτισμό με το πνεύμα της αγάπης και της ελευθερίας, είναι όχι μόνο ανεκτή, αλλά και άκρως αναγκαία στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.

§ 6. Καμιά παγκοσμιοποίηση δεν μπορεί να εξαφανίσει τις πολιτιστικές ταυτότητες, παρά μόνον αν οι λαοί παύσουν να δημιουργούν.
Αν αυτό είναι αληθινό, τότε ίσως η παγκοσμιοποίηση να προσφέρει το πλαίσιο για δημιουργική συνάντηση των πολιτιστικών ταυτοτήτων, από την οποία δεν θα προκύψει ένας παγκόσμιος πολιτισμός, αλλά μια ώσμωση πολιτισμών, από την οποία θα ωφεληθούν ποιοτικά όλες οι πολιτιστικές ταυτότητες. Αυτό συνέβη πάντοτε στην ιστορία. Στην εποχή, λοιπόν, της παγκοσμιοποίησης θα ήταν λάθος κάθε περιχαράκωση των πολιτιστικών ταυτοτήτων ή αντιπαλότητα μεταξύ των και ευλογία η συνύπαρξη και ώσμωση τους . Από την ώσμωση αυτή καμιά πολιτισμική ταυτότητα, που έχει περιεχόμενο της την αλήθεια, δεν κινδυνεύει .Θέλω να πιστεύω ότι αυτό ισχύει για την δική μας πολιτιστική ταυτότητα, αν δεν την παραδώσουμε αντί του «πινακίου φακής» της οικονομικής ευημερίας.

Β΄ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1.                        Να γίνει περίληψη του κειμένου σε 120 λέξεις (Μονάδες 25)

2.                        Να καταγράψετε τα μέσα πειθούς της 1^ης παραγράφου  (Μονάδες  10)

3. Να εντοπίσετε: α) τα δομικά μέρη της 4^ης παραγράφου

     β) τους τρόπους ανάπτυξης της ίδιας παραγράφου    (Μονάδες  8 )

                                                                                            

       4.Να εξετάσετε τη συλλογιστική πορεία της 5^ης παραγράφου.

                                                                                                    (Μονάδες  5)

      5. Να αναλύσετε σε μια παράγραφο 70 λέξεων τη φράση: «Καμία παγκοσμιοποίηση δεν μπορεί να εξαφανίσει τις πολιτιστικές ταυτότητες, παρά μόνον αν οι λαοί παύσουν να δημιουργούν».                                                                            (Μονάδες  7)

      

      6. Να δώσετε από ένα συνώνυμο για κάθε λέξη από τις παρακάτω:

            διάχυτος, ερείσματα, εξοβελιστεί, ετερότητα, διαποτίζει   

                                                                                                 (Μονάδες 5)

      7. Συμμετέχετε σε μια εκδήλωση του δήμου σας με θέμα την παγκοσμιοποίηση και την επίδρασή της στις πολιτιστικές συναλλαγές των λαών. Να εκφωνήσετε ένα λόγο (500-600 λέξεων) με το οποίο θα αναπτύξετε τις απόψεις σας για τις ωφέλειες της πολιτιστικής επικοινωνίας των λαών στην εποχή μας και θα παρουσιάσετε προτάσεις, ώστε αυτή να μην αποβεί παράγοντας αλλοτρίωσης της πολιτιστικής μας ταυτότητας.

                                                                                                  (Μονάδες 40)

Ο οικουμενισμός

Τι σημαίνει να έχεις μια ταυτότητα, δηλαδή να έχεις επίγνωση ότι είσαι κάποιος, ότι έχεις έναν εαυτό; Αυτό το ερώτημα είχε θέσει ο Σωκράτης απορητικά κι αυτό υπήρξε το πρώτα αίτημα για αυτοσυνείδηση. Το σωκρατικό «γνώθι σ’ αυτόν» σημαίνει: πάρε απόσταση από την ενστικτώδη αμεσότητα της ζωής, ξεπέρασε τις στιγμιαίες ή παρορμητικές αντιδράσεις και φώτισε την ύπαρξή σου στη συνέχεια και την ενότητά της δια μέσου του χρόνου. Μια συνέχεια, που φανερώνει το νόημα και την αξία της.

            Για τους λαούς αυτή η συνέχεια σημαίνει ιστορία. Συνείδηση της ταυτότητάς των έχουν οι λαοί, εφ’ όσον έχουν συνείδηση της ιστορίας των. Διαθέτουν δηλαδή, μνήμη για πράξεις και έργα δεμένα σε τόπο και χρόνο με ό,τι ονομάζουμε πατρίδα και που είναι άξια αναγνώρισης. Η ιστορία έτσι σφραγίζει την ιδιαιτερότητα και το μέγεθος της παρουσίας ενός λαού. Συνείδηση της σημαίνει συνείδηση ταυτότητας.

            Η συνείδηση της ταυτότητας δεν μας ξεχωρίζει μόνο από τους άλλους, αλλά μας δίνει και την ευθύνη να υπάρχουμε και να δημιουργούμε σε αναφορά προς μια παράδοση, που καλούμαστε να κρατήσουμε ζωντανή. Συνείδηση ταυτότητας σημαίνει κλήση για αυτοπραγμάτωση, που συνοδεύεται με κινδύνους.

            Σήμερα αισθητός είναι ο κίνδυνος που προέρχεται από δύο ακραίες τάσεις: την υποχώρηση της συνείδησης της ιδιαιτερότητας των λαών μπροστά σε ένα διφορούμενο οικουμενισμό από τη μια, και την έξαρση ενός μισαλλόδοξου υπέρμετρου εθνικισμού από την άλλη.

            Ο οικουμενισμός της εποχής μας προβάλλει κάτω από δύο μορφές: είναι ο οικουμενισμός που ζητά, ενισχυμένος και από τα επιτεύγματα της τεχνολογίας να ενώσει τους ανθρώπους κάτω από μια ενιαία ηθική και πολιτική συνείδηση στηριγμένος σε κανόνες και αρχές γενικά παραδεκτές. Σε ένα κόσμο που είναι ρευστός και συγκεχυμένος, καθώς τα σύνορα υποχωρούν σε ένα νέο συγκρητισμό, και οι ιδέες μαζί με τα πρότυπα ζωής διαχέονται παντού και μας πολιορκούν με λόγια, εικόνες και συμβαίνοντα, η αίσθηση ότι οι άνθρωποι ζουν και αντλούν τους όρους της ύπαρξής των μέσα από μια κοινή πηγή ενισχύεται. Το χριστιανικό κήρυγμα «ουκ έστι Ιουδαίος ουδέ Έλλην» έρχεται και πάλι στο προσκήνιο όχι με τη θρησκευτική έννοια, αλλά με την έννοια της αλληλεξάρτησης και της εξομοίωσης.

            Υπάρχει όμως και ένας άλλος οικουμενισμός, αυτός που μετατρέπει τους ανθρώπους και τους λαούς σε καταναλωτικές μάζες καταργώντας την ιδιαιτερότητά τους, αφού τους εξαναγκάζει σε μια τυποποίηση, που καθορίζεται από τις ρυθμιστικές επιταγές μιας χωρίς σύνορα παραγωγής και κατανάλωσης σε αγαθά υλικά και πνευματικά. Τα ίδια κέντρα καθορίζουν τις ανάγκες και τις συνήθειές μας στη μόδα, τη διατροφή, την ψυχαγωγία, τα θεάματα και τα ακούσματα και συντηρούν μια απρόσωπη, χωρίς ιδιαιτερότητα και χωρίς ταυτότητα ζωή. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι τώρα εξαφανίζονται διάλεκτοι, ήθη και έθιμα υποχωρούν και οι εθνικές παραδόσεις πιέζονται και απειλούνται με εξουθένωση.

            Η πρώτη μορφή του οικουμενισμού, που φορέας της είναι η πανανθρώπινη συνείδηση, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αρνητική, όταν φτάνει σε μια αφαίρεση, δηλαδή στο διεθνιστικό αποχρωματισμό της ιδιαιτερότητας των λαών. Στην υγιή του όμως μορφή ο οικουμενισμός αυτός αναμφισβήτητα μας διανοίγει τον ορίζοντα προς μια πανανθρώπινη κοινότητα. Στο χώρο της φιλοσοφίας κατοχυρώνεται στα νεότερα χρόνια από την ηθική των κατηγορικών προστακτικών του Καντ, τη θεωρία της δικαιοσύνης του Τζον Ρολς και τη διαλογική ηθική του Χάμπερμας.

            Η δεύτερη αντίθετα μορφή οικουμενισμού αποτελεί αναμφισβήτητα μια ισοπεδωτική εξουθένωση του προσωπικού πυρήνα και της ιστορικής ιδιαιτερότητάς του καθ’ ενός λαού, γιατί μετατρέπει τη ζωή σ’ ένα μηχανισμό προσαρμογής και υποκαθιστά τη δημιουργική έκφραση με την τυραννία της κατασκευής. Η φυγή οδηγεί τους ανθρώπους αναπόφευκτα σε κάτι ακραίο και παράλογο, που στρέφεται προς έναν ανεξέλεγκτο υποκειμενισμό.

            Στην περίπτωση των λαών έχουμε τότε να κάνουμε με έναν άκρατο εθνικισμό. Δεν είναι τυχαίο, που η εποχή μας γνωρίζει αυτόν τον εθνικισμό σε συνεχή ξεσπάσματα μισαλλοδοξίας. Ο εθνικοσοσιαλιστικός σωβινισμός, ο ισλαμισμός, οι διωγμοί και οι συγκρούσεις ανάμεσα σε θρησκευτικές και εθνικές ομάδες, η ξενοφοβία και το κλίμα τρόμου που καλλιεργεί, αποτελούν τραγικά δρώμενα στο σκηνικό του αιώνα μας.

            Το να μπορούμε να έχουμε μια ταυτότητα εθνική ή προσωπική, αυτό είναι που μας κρίνει. Γιατί η διαφορά μας με τους άλλους, η ιδιαιτερότητά μας, εκτιμημένη σωστά, μόνο αυτή μπορεί να μας κρατήσει ανοικτούς σε μια βαθύτερη οικείωση με ένα κόσμο πολυπρόσωπο και να μας καταστήσει αληθινά δημιουργικούς και ανθρώπινους.

            Το έργο αυτό της ενότητας μέσα στη διαφορά, που η Ευρώπη έχει αναλάβει μπαίνοντας στον εικοστό πρώτο αιώνα, είναι δύσκολο και δυσεπίτευκτο μέσα σε ένα κόσμο, που τείνει να υποταγεί στην ανωνυμία και δεν έχει ξεφύγει ακόμα από την παθολογία της εθνικιστικής μισαλλοδοξίας.

                                                                                            (Κ. Μιχαηλίδης)

Ερωτήσεις

1. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 120 λέξεις.

2. Ποια είναι τα στοιχεία που συνθέτουν τη συνείδηση της ταυτότητας των λαών;

3. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για την εθνική ταυτότητα σήμερα;

4. Ποιες είναι οι δύο μορφές οικουμενισμού που προβάλλει ο συγγραφέας;

5. Πώς κρίνει ο συγγραφέας αυτές τις δυο μορφές οικουμενισμού;

6. Ποιο φαινόμενο ενισχύεται σε επίπεδο λαών με τη δεύτερη μορφή οικουμενισμού και πώς φαίνεται αυτό στην εποχή μας;

7. Ποια είναι η άμυνα των λαών απέναντι στον πολυπρόσωπο σύγχρονο κόσμο;

8. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 – 100 λέξεων το νόημα του παρακάτω αποσπάσματος: «Το σωκρατικό «γνώθι σ’ αυτόν» σημαίνει: πάρε απόσταση από την ενστικτώδη αμεσότητα της ζωής, ξεπέρασε τις στιγμιαίες ή παρορμητικές αντιδράσεις και φώτισε την ύπαρξή σου στη συνέχεια και την ενότητα της δια μέσου του χρόνου».

9. αξία, διφορούμενος, οικουμενισμός, άκρατος: να γράψετε ένα συνώνυμο και ένα αντώνυμο για κάθε μία από τις παραπάνω λέξεις του κειμένου.

10. Σε ποιο γραμματειακό είδος ανήκει το παραπάνω κείμενο; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με βάση τα στοιχεία της μορφής και του περιεχομένου του.

11. Ποιους τρόπους και ποια μέσα πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στην έβδομη και ένατη παράγραφο του κειμένου;

12. Ως μέλος της Βουλής των Εφήβων λαμβάνετε μέρος σε μια συζήτηση σχετικά με τον οικουμενισμό και την εθνική ταυτότητα. Να εκφωνήσετε μια ομιλία για τις πιθανές συνέπειες της παγκοσμιοποίησης, επισημαίνοντας παράλληλα το ρόλο της πνευματικής ηγεσίας των λαών στη διατήρηση της εθνικής τους ταυτότητας (500-600 λέξεις).

Παγκοσμιοποίηση

Ο όρος: πρόκειται για την αυξανόμενη αλληλεξάρτηση των χωρών όλου του κόσμου και την υποχώρηση των οικονομικών και εθνικών συνόρων. Χαρακτηριστικό στοιχείο αυτής της εξέλιξης είναι η οικουμενικότητα, καθώς όλες οι χώρες του πλανήτη συνδέονται με ένα πλέγμα οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό, ώστε για πρώτη φορά να γίνεται λόγος για ενοποίηση του κόσμου και “παγκόσμιο χωριό”.

Τα θετικά στοιχεία της παγκοσμιοποίησης

Οικονομική ανάπτυξη

1.      Η κατάργηση των οικονομικών συνόρων επιτρέπει τη μεγιστοποίηση των οικονομικών αγορών, την απελευθέρωση των συναλλαγών και την αύξηση της παραγωγικότητας.

2.      Η οικονομική συνεργασία των χωρών και η ανάπτυξη των εμπορικών σχέσεων επιταχύνει την οικονομική πρόοδο.

    

Καθολικοποίηση των αξιών της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

           Η διάδοση των ιδεών με τα σύγχρονα μέσα πληροφόρησης οδηγεί στη διαμόρφωση μιας δημοκρατικής κοινής γνώμης που διεκδικεί τα ανθρώπινα δικαιώματα για όλους τους κατοίκους του πλανητικού χωριού.  Έτσι, απομονώνονται τα αυταρχικά καθεστώτα και στιγματίζονται οι αντιδημοκρατικές συμπεριφορές.

Προστασία της ειρήνης και διεύρυνση του οικουμενικού πνεύματος

1.      Η διακρατική συνεργασία προωθεί την παγίωση της ειρήνης στον κόσμο και την αντιμετώπιση των οικουμενικών προβλημάτων (βία, καταστροφή περιβάλλοντος, υποσιτισμός)

2.      Το οικουμενικό πνεύμα που διαμορφώνεται, υποβοηθά τη διευθέτηση των διαφορών μεταξύ των κρατών και τον περιορισμό των ανταγωνισμών.

      

Διαμόρφωση οικουμενικού πολιτισμού

1.      Ο διάλογος μεταξύ των κοινωνιών με διαφορετικό πολιτισμό και τρόπο ζωής ενθαρρύνει την ανοχή και τον ειλικρινή σεβασμό για τον “άλλο”.

2.      Η επικοινωνία των λαών συντείνει στη διαμόρφωση μιας πολύχρωμης πολιτισμικής έκφρασης, ενός οικουμενικού πολιτισμού, στον οποίο τα διάφορα έθνη συμβάλλουν με το δικό τους χρώμα.

Εξέλιξη του εθνικού πολιτισμού και της παράδοσης

Η επαφή με διαφορετικούς πολιτισμούς επιτρέπει την αξιοποίηση των επιτευγμάτων των άλλων λαών, συντελώντας στον εμπλουτισμό και την εξέλιξη των επιμέρους εθνικών παραδόσεων.

Δυνατότητες μόρφωσης και σταδιοδρομίας των νέων

Η παγκόσμια κοινωνία των ανοικτών συνόρων προσφέρει στους ανθρώπους, και ιδιαίτερα στους νέους, την ευκαιρία να συμμετέχουν στην παγκόσμια πολιτιστική εξέλιξη και να απολαμβάνουν τα αγαθά της: πρόσβαση στη διεθνή παιδεία, γνωριμία με την παγκόσμια κουλτούρα, επαγγελματική σταδιοδρομία σε πολυεθνικές επιχειρήσεις, ελεύθερη οικονομική δραστηριότητα και μετακίνηση σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης.

Οι κίνδυνοι από τον οικουμενικό πολιτισμό

1. Οικονομική ηγεμονία των ισχυρών και διόγκωση των ανισοτήτων

• Ο αυξανόμενος πλούτος δεν κατανέμεται προς όφελος όλων των κοινωνιών, αλλά αντίθετα εντείνονται ραγδαία οι ανισότητες ανάμεσα στις αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες κοινωνίες.
• Η οικονομία πολλών χωρών υποβαθμίζεται μέσα στα πλαίσια της παγκόσμιας κοινότητας, εξαιτίας της αδυναμίας τους να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του διεθνούς οικονομικού ανταγωνισμού.

       2.   Πολιτική κυριαρχία και συγκεντρωτισμός της εξουσίας

• Η πολιτική ενοποίηση παίρνει το χαρακτήρα πολιτικής ηγεμονίας των ισχυρών οι οποίοι επιβάλλουν το δίκαιο της πυγμής με αλαζονικό τρόπο.
• Η ανάδειξη υπερεθνικών κέντρων διακυβέρνησης και η συγκέντρωση των εξουσιών σε αυτά περιορίζει τη δυνατότητα άσκησης εθνικής πολιτικής και αδρανοποιεί τον απλό πολίτη, ο οποίος αισθάνεται ότι δεν μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις και ότι όλα αποφασίζονται ερήμην του.

       3.  Οικολογικό αδιέξοδο και πολιτιστική αλλοτρίωση

• Η εξάπλωση του καταναλωτικού προτύπου ζωής σε όλο τον πλανήτη οδηγεί σε περιβαλλοντική υποβάθμιση και οξύνει το οικολογικό πρόβλημα, εξαιτίας της αλόγιστης εκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου.
• Η πολιτιστική φυσιογνωμία των λαών απειλείται από την άκριτη υιοθέτηση αξιών και συμπεριφορών, ξένων προς το χαρακτήρα, την ιστορία και τις παραδόσεις τους.

Προϋποθέσεις ενός ανθρωποκεντρικού παγκόσμιου πολιτισμού.

Προκειμένου να επιτευχθεί μια παγκόσμια κοινωνία που θα διαπνέεται από τις αρχές της δικαιοσύνης, της ισότητας και του ανθρωπισμού είναι απαραίτητες οι εξής προϋποθέσεις:

1. Η προστασία της παγκόσμιας ειρήνης και η ανάπτυξη της συνεργασίας των κρατών με βάση τις αρχές της ισότητας και του αμοιβαίου σεβασμού.
2. Η ενίσχυση του κύρους και του ρόλου των διεθνών οργανισμών για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον πλανήτη.
3. Ο επαναπροσδιορισμός της έννοιας της ανάπτυξης· οικονομική ανάπτυξη με σεβασμό στα όρια που θέτει το φυσικό περιβάλλον προς όφελος όλων των λαών.
4. Η δικαιότερη κατανομή του πλούτου με την υποβοήθηση των αδύναμων οικονομιών και τη συνετή αξιοποίηση των φυσικών πόρων.
5. Η εδραίωση της δημοκρατίας με την ενδυνάμωση των θεσμών συμμετοχής του πολίτη.
6. Η διαμόρφωση ενός κράτους πρόνοιας με ευαισθησία στις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες και ενός κράτους δικαίου με ισότητα, αξιοκρατία και κατοχύρωση στην πράξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
7. Η ανάπτυξη της ανεκτικότητας και του σεβασμού στο διαφορετικό, ως προϋπόθεση για τη διαφύλαξη του πολιτιστικού πλούτου της ανθρωπότητας και τη συνύπαρξη των λαών και η υπεράσπιση της πολιτιστικής ιδιαιτερότητας (γλώσσα, θρησκεία, τέχνες...)κάθε λαού και κοινωνικής ομάδας.
8. Η παιδεία με έμφαση στην προβολή των κοινών στοιχείων που ενώνουν τους λαούς και επιτρέπουν την ανάπτυξη της οικουμενικής συνείδησης πέρα από στερεότυπα, προκαταλήψεις και εθνικιστικές ακρότητες.