Θανατική ποινή

Το φαινόμενο στη σύγχρονη εποχή

Παρά το γεγονός ότι στη σημερινή εποχή η θανατική ποινή έχει καταργηθεί σε πολλές χώρες, ωστόσο η αύξηση της εγκληματικότητας την επαναφέρει στο προσκήνιο και προκαλεί προβληματισμό σχετικά με την επαναφορά της ως μέσου πάταξης των ιδιαίτερα ειδεχθών εγκλημάτων.

Το φαινόμενο στο παρελθόν

Παλαιότερα, η θανατική ποινή θεωρούταν ένα μέσο απονομής της δικαιοσύνης, ιδιαίτερα σκληρό και απάνθρωπο όμως. Οι σοφιστές αρχικά και στη συνέχεια ο χριστιανισμός αμφισβήτησαν την αναγκαιότητά της, μέχρι που στα χρόνια του Διαφωτισμού, ο Τσεζάρε Μπεκαρία οριοθετεί τους σκοπούς και τις συνισταμένες της ποινής ως εξής:

1. σκοπός της ποινής δεν είναι η εκδίκηση αλλά ο σωφρονισμός του δράστη και ο παραδειγματισμός των άλλων. Έτσι, ο στόχος είναι ο δράστης να συνειδητοποιήσει την πράξη του, να αισθανθεί ενοχές, να αναμορφώσει το χαρακτήρα του και να επανενταχθεί στην κοινωνία.
2. η ποινή δε λειτουργεί αποτελεσματικά όταν μεσολαβεί μεγάλο χρονικό διάστημα μεταξύ του χρόνου του αδικήματος και της εφαρμογής της ποινής
3. προτιμάται η μικρή και βέβαιη ποινή παρά η μεγάλη και αβέβαιη.

Τα επιχειρήματα των υποστηρικτών της θανατικής ποινής

Μια μερίδα ατόμων θεωρούν ότι η θανατική ποινή πρέπει να επιβάλλεται και ιδιαίτερα σε περοπτώσεις ιδιαίτερα ειδεχθείς:

• ο εγκληματίας αποτελεί ένα επικίνδυνο μέλος του κοινωνικού σώματος
• κανένα είδος ποινής δε μπορεί να βελτιώσει το χαρακτήρα και τον ψυχικό του κόσμο που βρίσκεται σε απόλυτη διαστροφή. Άρα δεν υπάρχει περίπτωση σωφρονισμού του.
• με την εξουδετέρωση των επικίνδυνων εγκληματιών οι πολίτες αισθάνονται ασφάλεια και σιγουριά καθώς θεωρούν ότι η πολιτεία μπορεί να τους προστατεύσει αποτελεσματικά και να κάνει δυναμική την παρουσία της
• η θανατική ποινή μπορεί να παραδειγματίσει τους μελλοντικούς και επίδοξους εγκληματίες και να τους αποτρέψει από ανάλογες πράξεις.
• η επιβολή της θανατικής ποινής αποτελεί δικαίωση για τους συγγενείς του θύματος αλλά και αποκατάσταση του κοινού αισθήματος για το δίκαιο.

Τα επιχειρήματα των πολεμίων της θανατικής ποινής

• ούτε άνθρωπος ούτε η ίδια η πολιτεία έχει το δικαίωμα να αφαιρέσει τη ζωή ενός ανθρώπου ακόμα κι αν αυτός έχει διαπράξει το αποτροπιαστικότερο έγκλημα
• η ποινή του θανάτου είναι αντίθετη με τα χριστιανικά και ανθρωπιστικά ιδεώδη
• η πολιτεία που επιβάλλει τη θανατική ποινή υποβιβάζεται στο ίδιο επίπεδο με την εγκληματική πράξη και λειτουργεί εκδικητικά και όχι σωφρονιστικά
• η ποινή του θανάτου δε λειτουργεί ανασταλτικά για τους επίδοξους εγκληματίες αφού αυτοί θεωρούν ότι διαπράττουν το τέλειο έγκλημα
• δε μπορεί να αναιρεθεί σε περίπτωση δικαστικής πλάνης ή πλεκτάνης
• με την επιβολή της δεν επέρχεται δικαίωση των συγγενών του θύματος ούτε ισορροπία αφού το αγαπημένο πρόσωπο δεν ξαναγεννιέται μ’αυτόν τον τρόπο. Εξάλλου η διάθεση για εκδίκηση και τέτοιου είδους τιμωρία είναι στιγμιαία και λαμβάνει χώρα κάτω από συναισθηματική φότριση
• η διάπραξη εγκλημάτων φέρνει στο προσκήνιο και ευθύνες της ίδιας της πολιτείας, η οποία εθελοτυφλεί και αποποιείται των ευθυνών της καθώς τα πρόσωπα αυτά είναι δικά της αποκυήματα και προβαίνει έτσι σε διπλό έγκλημα.

Το τελικό συμπέρασμα

Κρίνοντας τα πράγματα με καθαρό μυαλό και πέρα από συναισθηματικές εξάρσεις, καταλήγει κανείς στο συμπέρασμα ότι η θανατική ποινή πρέπει να καταργηθεί διότι:

ü      αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

ü      λειτουργεί ως μια ποινή επί ματαίω από τη στιγμή που η ίδια η κοινωνία συνεχίζει με τις συνθήκες που δημιουργεί να γεννά εγκληματίες

ü      αποτελεί πρακτική ανελεύθερων καθεστώτων και δεν αρμόζει σε δημοκρατικές πολιτείες

ü      η αποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση της εγκληματικότητας δεν επιτυγχάνεται με τη θανατική ποινή αλλά απαιτείται ριζική αναδιάρθρωση του σωφρονιστικού συστήματος και υποδειγματική λειτουργία των τομέων του ώστε οι ποινές να έχουν πραγματικά σωφρονιστικό χαρακτήρα και όχι εκδικητικό.

Ανθρώπινα δικαιώματα

Η αναγνώριση και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

            Ο βαθμός σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπήρξε πάντοτε το ασφαλέστερο κριτήριο της ποιότητας κάθε κοινωνίας. Κατ’ επέκταση, χρέος της κοινωνίας είναι ο σεβασμός, η αναγνώριση και η προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών που ζουν μέσα σ’ αυτή.

            Αλλά και σε ατομικό επίπεδο, κάθε πολίτης οφείλει να σέβεται όχι μόνο τα δικαιώματα των ανθρώπων που βρίσκονται σε άμεση σχέση με αυτόν, αλλά και τα δικαιώματα των προσώπων εκείνων που δεν έχουν καμία σχέση και εξάρτηση μαζί του, εμπίπτουν όμως στη χριστιανική έννοια του πλησίον.

            Ο άνθρωπος, γενικά, οφείλει να σέβεται το συνάνθρωπό του, στο βαθμό που ο ίδιος θα ήθελε να τον σεβαστούν, κάνοντας πράξη αυτό που πολύ εύστοχα είπε κάποτε ο Καζαντζάκης: «Αγάπα τον άνθρωπο, γιατί είσαι εσύ». Αν ο καθένας από μας βλέπει μέσα στον άλλο τον ίδιο του τον εαυτό, τότε είναι βέβαιο ότι πολλές παρανοήσεις και αδικίες δε θα έχουν λόγο ύπαρξης, ενώ τα ανθρώπινα δικαιώματα θα είναι σεβαστά, και κανείς δε θα διανοείται να τα παραβιάσει.

            Τα ανθρώπινα δικαιώματα, βέβαια, κατοχυρώνονται και προστατεύονται από Συντάγματα, από Καταστατικούς Χάρτες Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που έχουν περίτεχνα φιλοτεχνηθεί από Διακηρύξεις άφθονες και από Διεθνείς Οργανισμούς. Παρ’όλα αυτά, εκατομμύρια άνθρωποι στερούνται την ελευθερία τους, και σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις τις πιο στοιχειώδεις εκφράσεις της.

            Από την άλλη, αιμοσταγείς τύραννοι αυτοαποκαλούνται προστάτες και σωτήρες των λαών· εξανδραποδιστές αυτοδιορίζονται τιμητές της ελευθερίας· μεγαλόσχημοι απατεώνες, καταπατητές και καταχραστές, μιλούν για τον τίμιο μόχθο και την ιερότητα της ιδιοκτησίας· και έμποροι των ιερών και των οσίων, για ευσυνειδησία και συνέπεια. Ακόμα και σήμερα υπάρχουν μέρη στα οποία η επιβολή δικτατορικών καθεστώτων εμφανίζεται ως σωτήρια λύση ή ως έκφραση δημοκρατικής διακυβέρνησης της χώρας, όπως επίσης περιοχές που έχουν κατακτηθεί και βρίσκονται υπό κατοχή, όπως η μαρτυρική Κύπρος.

            Στις περιοχές αυτές, η άσκηση ψυχολογικής βίας, οι διώξεις και οι συλλήψεις, οι κρατήσεις, οι φυλακίσεις, τα βασανιστήρια, η τρομοκρατία, η παραβίαση του οικογενειακού ασύλου και η κατάργηση. Τελικά, του δημο0κρατικού πολιτεύματος καταρρακώνουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και καταργούν κάθε έννοια ισηγορίας, ισονομίας και ισοπολιτείας.

            Δυστυχώς, ακόμα και σε χώρες με δημοκρατική διακυβέρνηση, σε χώρες του λεγόμενου πολιτισμένου κόσμου, γίνονται καθημερινά παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Διότι για ποια προστασία ανθρωπίνων δικαιωμάτων μπορεί να γίνεται λόγος , όταν τα τσιμεντένια μεγαθήρια στερούν τον ήλιο και τον αέρα από τα παιδιά, όταν η απληστία του χρήματος δε μας επιτρέπει να ανασάνουμε και δεν αφήνει τον παραμικρό χώρο για την ψυχαγωγία των παιδιών και την άθληση των νέων, όταν εξαιτίας του νέφους των μεγάλων πόλεων γεμίζουν καθημερινά τα νοσοκομεία μας από ασθενείς, όταν βάναυσα υποβαθμίζεται και αλλοιώνεται το περιβάλλον και η ποιότητα της ανθρώπινης ζωής;

            Για ποια ανθρώπινα δικαιώματα και προστασία τους μπορούμε να μιλάμε, ακόμα και σε αυτές τις δημοκρατικές χώρες, όταν υπάρχουν εκατομμύρια άνεργοι και άστεγοι, όταν εκατομμύρια άνθρωποι πεινούν και μένουν αναλφάβητοι, ή όταν η άντληση υλικών αγαθών είναι, τις περισσότερες φορές, αποτέλεσμα εκμετάλλευσης, απάτης, νοθείας και δωροδοκίας;

            Συνεπώς, δεν αρκούν μόνο τα Συντάγματα και οι Διακηρύξεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι απαραίτητο, πέρα από τις οποιεσδήποτε διακηρύξεις, να παρέχεται στον κάθε πολίτη η δυνατότητα να ζει άνετα και ελεύθερα μέσα σ’ ένα περιβάλλον  πολιτισμένο, ανθρώπινο και ευχάριστο, όπως είναι επίσης απαραίτητο να εξασφαλίζεται σ’ αυτόν η σωστή παιδεία, η ολοκληρωμένη και αποτελεσματική δημόσια περίθαλψη και, γενικότερα, μια ανεκτή ποιότητα ζωής. Μόνο έτσι θα μπορούμε να μιλάμε για πραγματική προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών του πολίτη.

                                                          Δημόπουλος κ. ΤΑ ΝΕΑ, 11-12-1998

Θέματα για επεξεργασία

1. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-110 λέξεις.

2. «Ο βαθμός σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπήρξε πάντοτε το ασφαλέστερο κριτήριο της ποιότητας κάθε κοινωνίας». Να αναπτύξετε την περίοδο σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων.

3. Γιατί ο άνθρωπος οφείλει να σέβεται το συνάνθρωπό του;

4. Τι επικαλούνται τα τυραννικά καθεστώτα προκειμένου να καταπατήσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα;

5. Ποια στοιχεία καταδεικνύουν ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα καταπατούνται ακόμη και σε δημοκρατικές πολιτείες;

6. «Τα ανθρώπινα δικαιώματα … Οργανισμούς» (§4). Να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική.

7. Ποιο τρόποι πειθούς χρησιμοποιούνται στις §7 και §8;

8. Να καταγράψετε τη θέση του συγγραφέα στο κείμενο.

9. Να δώσετε συνώνυμα των παρακάτω λέξεων:

εμπίπτουν, διανοείται, εξανδραποδιστές, καταρρακώνουν.

10. Η αξιοπρέπεια του ανθρώπου είναι η βάση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πολλές σύγχρονες κοινωνίες αποδέχονται ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα στο σεβασμό και στην ίση μεταχείριση, ανεξάρτητα από τη φυλή τους, το φύλο ή την κοινωνική τους θέση.

Σε μια ομιλία σας (500 λέξεων) στη Βουλή των Εφήβων να δείξετε αν τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι πράγματι σεβαστά ή αν αποτελούν απλώς διακηρύξεις.

Παιδική εκμετάλλευση

            Η είδηση δε συγκίνησε κανένα. Οι εφημερίδες, τα κόμματα και οι πασών αποχρώσεων προοδευτικοί ήταν απασχολημένοι με το να αναλύουν το μήνυμα των εκλογών και έτσι δε βρήκαν την ευκαιρία ούτε να αναλύσουν ούτε να καταγγείλουν ότι στην Κωνσταντινούπολη παιδάκια 10-12 ετών ράβουν τα τζιν Benetton με μεροκάματο 200 δρχ. την ημέρα. Κανένας δε φώναξε για σκάνδαλο, γιατί φαίνεται ότι οι πολιτική στην εποχή της παγκοσμιοποίησης δεν έχει τίποτε να πει για την παγκοσμιοποίηση της εκμετάλλευσης των παιδιών. Το θέμα – αν δεν της φαίνεται φυσιολογικό – δεν την απασχολεί. Στην εποχή μας σκάνδαλο είναι ότι πέφτει το χρηματιστήριο και όχι ότι κάθε λεπτό πεθαίνουν 25 παιδιά από ασιτία. Ότι 250 εκατομμύρια αγοράκια και κοριτσάκια σε όλον τον κόσμο ηλικίας 5-14 χρονών δουλεύουν 14-16 ώρες την ημέρα δένοντας κόμπους σε χαλιά, στρίβοντας φύλλα καπνού, κόβοντας σπίρτα. Ότι παιδάκια παραμορφώνουν τα χέρια τους ράβοντας μπάλες, κόβοντας διαμάντια, παραμορφώνουν τα πόδια τους δουλεύοντας σε υαλουργίες, σε νταμάρια ή κάνοντας τους βαστάζους στις αγορές … ότι παιδάκια ξεφορτώνουν τούβλα στο Νεπάλ για 70 δρχ. σε κάθε  100 διαδρομές μεταξύ του φορτηγού και του γιαπιού.

            Ο Μπένεττον δεν είναι ούτε χειρότερος ούτε καλύτερος από τους υπόλοιπους άρχοντες των πολυεθνικών: από τη Nike, την Adidas, τη Fiat κ.τ.λ. Ακολουθεί τους νόμους της ελεύθερης αγοράς, όπως κάνουν όλοι, μεταφέροντας την παραγωγή του εκεί όπου το κόστος εργασίας είναι χαμηλότερο – εκεί όπου τα δικαιώματα εργασίας είναι ελάχιστα ως ανύπαρκτα. Και αν σε αυτές τις χώρες δουλεύουν μωρά, δε φταίνε οι καθωσπρέπει καπιταλιστές της πολιτισμένης Δύσης. Φταίνε οι νόμοι των υπανάπτυκτων κρατών, φταίνε οι βάρβαροι γονείς του Τρίτου Κόσμου που βάζουν τα παιδιά τους να δουλεύουν.

            Όμορφος ο κόσμος της ελεύθερης αγοράς, ο κόσμος της παγκοσμιοποίησης που «προάγει τον πλούτο των εθνών και την ευημερία των ατόμων». Υπάρχουν στον πλανήτη ένα δισεκατομμύριο φτωχά παιδιά και οι στατιστικές της Unicef λένε ότι ένα στα δύο εργάζεται στην κυριολεξία για ένα πιάτο φαί  στις βιομηχανίες που παράγουν προϊόντα made in … που πωλούνται στις αγορές της Δύσης. Οι στατιστικές επίσης λένε ότι το ένα στα δύο παιδιά των φτωχών και απόκληρων του πλανήτη είναι πλεονάζον. Οι αγορές δεν το χρειάζονται. Δεν είναι παραγωγικό. Και όποιος δεν παράγει, ως γνωστόν, δε χρειάζεται. Γι’ αυτό καλύτερα να πεθαίνουν προτού μεγαλώσουν και γίνουν επικίνδυνα. Για του λόγου το αληθές, οι παρααστυνομικές ομάδες στη Βραζιλία δολοφονούν κατά μέσο όρο τέσσερα παιδιά την ημέρα, ενώ στη ναρκοδημοκρατία της Κολομβίας (που είναι πιο παραγωγικοί) φθάνουν τα έξι παιδιά ημερησίως.

            Για όσους σηκώνουν αδιάφοροι τους ώμους νομίζοντας ότι αυτά συμβαίνουν μακριά τους, στη γη των Βαρβάρων, έχω δυσάρεστα νέα. Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας των ΗΠΑ, πέντε εκατομμύρια παιδιά – κυρίως μεταναστών από τη Λατινική Αμερική – εργάζονται οικοδομώντας το αμερικανικό θαύμα. Στα αγροκτήματα – μοντέλο του κράτους της Καλιφόρνιας 500.000 παιδιά από 5 ως 12 ετών δουλεύουν για δύο δολάρια 12 ώρες την ημέρα κάτω από τεχνητές βροχές εντομοκτόνων. Στη Βρετανία του «Τρίτου Δρόμου» προς το σοσιαλισμό (η παιδική εργασία επιτρέπεται δια νόμου από 13 χρονών) τέσσερα στα δέκα  παιδιά εργάζονται με πενιχρά μεροκάματα.

            Τα παιδιά του κόσμου ουρλιάζουν, στέλνοντας μηνύματα αγωνίας, αλλά αυτά δε φθάνουν στα αυτιά των προοδευτικών. Έχουν άλλα σοβαρότερα προβλήματα να επιλύσουν από εκείνα της φτώχεια, της εκμετάλλευσης, της ανισότητας, της περιθωριοποίησης, της αδικίας. Αγωνιούν να πείσουν ότι είναι αρκετά ρεαλιστές – δηλαδή συντηρητικοί – για να επιβάλουν την ανταγωνιστικότητα, την ελαστικοποίηση, την εργασιακή κινητικότητα, την ανεργία· ότι μπορούν να θυσιάσουν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά (των άλλων) στο βωμό της παγκοσμιοποίησης.

                                                                                Μουλόπουλος Βασίλης, ΤΟ ΒΗΜΑ

Β΄. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 100-120 λέξεις.           

2. Ποια είναι τα δομικά στοιχεία και ο τρόπος ανάπτυξης της τελευταίας παραγράφου; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.                                                                                        

3. Να καταγράψετε τους τρόπους πειθούς που χρησιμοποιεί ο συντάκτης του κειμένου στην πρώτη παράγραφο. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.                                                    

4. Να  παρουσιάσετε το ρόλο των σημείων στίξης της τρίτης παραγράφου και συγκεκριμένα των εισαγωγικών («προάγει…ατόμων»), των αποσιωπητικών (…) και της παρένθεσης (που είναι πιο παραγωγικοί).                                    

5. παραμορφώνουν: να γράψετε το παράγωγο ουσιαστικό καθώς και άλλα τέσσερα σύνθετα ουσιαστικά με το ίδιο β΄ συνθετικό. Να γράψετε πέντε προτάσεις, καθεμία από τις οποίες να περιέχει ένα από τα παραπάνω ουσιαστικά.                                                                                              

6. «Όμορφος ο κόσμος της ελεύθερης αγοράς, ο κόσμος της παγκοσμιοποίησης «που προάγει τον πλούτο των εθνών και την ευημερία των ατόμων». Να αναπτύξετε τη φράση αυτή του συγγραφέα σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων.                                                                                              

7. Παρόλο που πολλά κράτη και φορείς αγωνίζονται σήμερα για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σε πολλές χώρες του κόσμου τα ανθρώπινα δικαιώματα καταπατούνται. Σε μια επιστολή σας προς το Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, να επισημάνετε φαινόμενα καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο και να αναφέρετε τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να διασφαλιστεί ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα.                                                                                                

Ανθρώπινα δικαιώματα

                  

Ο όρος ανθρώπινα δικαιώματα:  πρόκειται για τις φυσικές και κατοχυρωμένες από το νόμο δυνατότητες και αξιώσεις του ανθρώπου να μπορεί να διασφαλίζει το σεβασμό της προσωπικότητάς του και να δημιουργεί τις κατάλληλες για την αξιοπρεπή διαβίωσή του συνθήκες.

Η διάκριση των δικαιωμάτων

Ø      ηθικά : προέρχονται από τον άγραφο ηθικό νόμο και διατηρούν τις ισορροπίες στη συμπεριφορά και τη ζωή του ατόμου.

Ø      νομικά: προέρχονται από το γραπτό δίκαιο και λειτουργούν σε     υποχρεωτική βάση.

                  ατομικά δικαιώματα: προβλέπονται από το Σύνταγμα για όλα

                                                     τα άτομα της οργανωμένης κοινωνίας

                                                     και καθορίζουν τις προσωπικές ελευθε-

                                                     ρίες όπως ελευθερία έκφρασης και

                                                     λόγου, ανεξιθρησκεία, ελευθερία του

                                                     συνεταιρίζεσθαι, το δικαίωμα της

                                                     εργασίας, της δημιουργίας οικογένειας,

                                                     της ιδιοκτησίας, της μόρφωσης κ.τ.λ.

                   πολιτικά δικαιώματα: τα δικαιώματα συμμετοχής στη νομική,

                                                       πολιτική και δικαστική εξουσία όπως

                                                       το δικαίωμα του εκλέγειν και του

                                                       εκλέγεσθαι.

                                                                                                                                             

                    αστικά δικαιώματα: καθορίζονται από το αστικό και διεθνές

                                                     δίκαιο και σχετίζονται με τα δικαιώματα

                                                    στην ιδιωτική ζωή.

Φαινόμενα καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Ø      η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής όπως προκύπτει από τη ζωή στα αστικά κέντρα και την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος με τη σύγχρονη εμφάνιση προβλημάτων ως συνέπεια αυτής της υποβάθμισης όπως ανεργία, οικονομική εξαθλίωση, αναγκαστική εργασία (π.χ. εργασία ανηλίκων), φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας κ.τ.λ.

Ø      η απουσία κρατικής μέριμνας για ίσες μορφωτικές ευκαιρίες, ιατρική και νοσοκομειακή υποδομή, αξιοκρατική αντιμετώπιση των πολιτών.

Ø      η αναβίωση ρατσιστικών αντιλήψεων τόσο απέναντι σε εθνικές μειονότητες όσο και σε κοινωνικές ομάδες όπως γυναίκες, άτομα με ειδικές ανάγκες κ.τ.λ.

Ø      η καταδίκη σε θάνατο για πολιτικούς ή οικονομικούς λόγους και ο βασανισμός των ανθρώπων σε διάφορα μέρη της γης για τους ίδιους λόγους ή μέσα στο πλαίσιο πολεμικών συρράξεων.

Ø      η σπίλωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας με φαινόμενα λασπολογίας, σκανδαλοθηρίας, πλύσης εγκεφάλου και αποπροσανατολισμού μέσα από τα ΜΜΕ.

Ø      η υποβάθμιση του πολιτιστικού περιβάλλοντος και η ανάπτυξη προϊόντων υποκουλτούρας.

Οι αιτίες καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Ø      το χρησιμοθηρικό πνεύμα της σύγχρονης εποχής και η θεοποίηση των υλικών αγαθών έχουν οδηγήσει στην εμπορευματοποίηση των ανθρωπίνων σχέσεων και την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

Ø      ο εγωκεντρισμός και οι ψευδαισθήσεις ευτυχίας που παρέχει ο σημερινός κόσμος λειτουργούν ενθαρρυντικά προς την κατεύθυνση της καταπάτησης των δικαιωμάτων του άλλου.

Ø      η κρίση θεσμών που είναι υπεύθυνοι για τη διάπλαση της προσωπικότητας και την παροχή υγιών προτύπων όπως η οικογένεια, η παιδεία, το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

Ø      η κρίση των πολιτικών συστημάτων και η εφαρμογή μακιαβελικών αρχών (μακιαβελισμός: η διδασκαλία του Μακιαβέλι για άσκηση της πολιτικής εξουσίας χωρίς ηθικούς φραγμούς) που επιβάλλουν αυταρχικά καθεστώτα και οδηγούν στην καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ø      τα φαινόμενα της αλλοτρίωσης, της προσωπικής υπεροχής και της φαυλότητας που χαρακτηρίζουν την άσκηση πολιτικής εξουσίας σε διάφορες μορφές της.

Ø      η έλλειψη ανθρωπιστικής παιδείας με αποτέλεσμα τον παραλογισμό, την επικράτηση επιθετικών ενστίκτων και τη μαζοποίηση.

Οι τρόποι αντιμετώπισης του φαινομένου

Ø      η ανάπτυξη μιας πολύπλευρης προσωπικότητας μέσω της παιδείας, που θα αναγνωρίζει την αξία του άλλου ανθρώπου και θα αποτρέπει την υποταγή στα άγρια ένστικτα και τη διάπραξη επίμεμπτων πράξεων.

Ø      προσπάθεια των φορέων κοινωνικοποίησης για να γαλουχήσουν τους νέους με αξίες και αρχές που θα τους οδηγούν στην πνευματική εγρήγορση και διεύρυνση

Ø      η απόκτηση συλλογικής συνείδησης  ώστε να ξεπεραστεί ο ατομικισμός και να προταθεί το κοινωνικό συμφέρον.

Ø      η απομάκρυνση από ευτελείς αξίες και συμπεριφορές όπως ο υλισμός και ο καταναλωτισμός και η ενίσχυση ηθικών αξιών που στοχεύουν στην ανάδειξη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και του αλληλοσεβασμού.

Ø      η ανάληψη πρωτοβουλιών τόσο από πολιτικούς φορείς με στόχο ένα κράτος δικαίου όσο και από τους διεθνείς οργανισμούς με στόχο την εξύψωση των ανθρωπιστικών ιδανικών.

Ø      Η πολιτιστική ανύψωση και ο εξευγενισμός των ανθρώπων μέσα από τις αισθητικές αξίες και την επαφή με το Ωραίο ώστε να αποτελέσει ο άνθρωπος αξία πραγματική και όχι απαξία με τη μορφή ενός θηρίου.

α) «Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα σε μια υγιή και παραγωγική ζωή σε αρμονία με τη φύση»  (Διακήρυξη του Ρίο, 1992)

β) «Μιλώ σοβαρά, όταν προτείνω να απομείνουμε δικαιώματα στα δάση, στους ωκεανούς, στα ποτάμια και στα άλλα «φυσικά αντικείμενα», στην πραγματικότητα στο φυσικό περιβάλλον ως σύνολο»  (Christopher  Stone).

Συγκριτικός σχολιασμός :  και οι δύο απόψεις εντάσσονται στο πλαίσιο του ευρύτερου οικολογικού προβληματισμού των ημερών μας.

Η πρώτη άποψη, θέτοντας τον άνθρωπο στο κέντρο του ενδιαφέροντός της, μιλάει για το δικαίωμά του να ζει αρμονικά με τη φύση και να μπορεί να παράγει μέσα σε ένα υγιεινό φυσικό περιβάλλον.

Η δεύτερη άποψη, στρεφόμενη προς τη σημασία της ίδιας της φύσης, αναφέρεται στην αναγκαιότητα των φυσικών οργανισμών να υπάρχουν πέρα από τις ανθρώπινες παρεμβάσεις και δραστηριότητες.

Γίνεται φανερό ότι, αν δούμε την πρώτη άποψη από πρακτική σκοπιά, θα κατανοήσουμε ότι πρόκειται για μια ανειλικρινή θεώρηση του ζητήματος, αφού το ανθρώπινο συμφέρον γίνεται ο γνώμονας και το κριτήριο για την αποτίμηση των πάντων και το βάρος δίνεται στην επιπλέον υποταγή της φύσης στις ανάγκες του ανθρώπου και άρα στην περαιτέρω καταστροφή της για την ικανοποίηση των συμφερόντων του. Κατά συνέπεια, η δεύτερη άποψη κρίνεται συνεπέστερη προς την ανάγκη αναγνώρισης της φύσης ως σταθερής αξίας πέρα από τις σκοπιμότητες του ανθρώπινου συμφεροντολογικού παρεμβατισμού.`

  Οι «άλλοι» ανάμεσά μας

            Οι ταραχές στη Γαλλία το τελευταίο διάστημα έκαναν κάθε άλλη χώρα να υπολογίσει πόσο κινδυνεύει η ίδια από την οργή των απόκληρων παιδιών των μεταναστών, και να σκεφθεί τι θα μπορούσε να κάνει για να φυλαχθεί από παρόμοια ανάφλεξη. Απρόσμενα η χώρα μας φάνηκε να είναι σε καλύτερη θέση από πολλές άλλες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρ’ όλο που υποδέχθηκε έναν πολύ μεγάλο αριθμό μεταναστών σχετικά με τον πληθυσμό της (εκτιμάται από το 8,5% έως το 10,3% του συνόλου).

            Οι λόγοι είναι πολλοί και διάφοροι. Ενίοτε αποτελούν το προϊόν μιας γενικής κρατικής χαλαρότητας που επέτρεψε στους μετανάστες να αφομοιωθούν στην ελληνική κοινωνία σαν αυτό να ήταν το αποτέλεσμα πολύπλοκου προγραμματισμού.

            Η – γενικά – επιτυχημένη ένταξη των μεταναστών στην κοινωνία μας οφείλεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στις προσπάθειες που κατέβαλαν οι ίδιοι από το 1990 και στον τρόπο που οι Έλληνες (ένας – ένας και όχι ως κράτος) τους αποδέχθηκαν. Το κράτος επέτρεψε να κυριαρχήσει το χάος και ανάγκασε τους μετανάστες να ζουν στην παρανομία και την απόλυτη αβεβαιότητα – θύματα κάθε μορφής εκμετάλλευσης – έως την αρχή του 1997, όταν άρχισε το πρώτο πρόγραμμα νομιμοποίησης.

            Τα πρώτα χρόνια υπήρξαν πολλά και έντονα προβλήματα, κυρίως επειδή η κοινωνία μας είχε μάθει να στέλνει τα δικά της παιδιά στην ξενιτιά και όχι να υποδέχεται άλλους. Δεν διέθετε μηχανισμούς ούτε και την πείρα να χειριστεί τη νέα κατάσταση. Η ανοργάνωτη εισροή ανθρώπων δημιούργησε μεγάλη ανασφάλεια στους Έλληνες. Σε μια κοινωνία όπου τα εγκλήματα βίας ήταν σπανιότατα, συνήθως προϊόν ερωτικού πάθους ή ενδοοικογενειακών διαφορών, πράξεις βίας και άλλα εγκλήματα που διέπραξαν αρκετοί μετανάστες στην Ελλάδα προκάλεσαν ευρύτερο αίσθημα ανασφάλειας και μια εικόνα των μεταναστών που τα Μ.Μ.Ε. αναπαρήγαγαν με μεγάλη ευκολία. Όπως σημειώνει η κ. Αλεξάνδρα Μοσχοπούλου η εγκληματικότητα των μεταναστών υπερ-προβάλλεται ώστε να παρουσιάζει μια δυσανάλογα αρνητική εικόνα. Αυτό «πουλάει» σαν είδηση πολύ πιο εύκολα από ό,τι η πολύπλοκη πραγματικότητα και έτσι αναπαράγεται.

            Εδώ αξίζει να κάνουμε λίγη αριθμητική. Σύμφωνα με την απογραφή του 2001 στην Ελλάδα διαμένουν 762.000 αλλοδαποί. Σύμφωνα όμως με μελέτη του Παντείου Πανεπιστημίου ο πραγματικός αριθμός είναι γύρω στους 1,5 εκατ. ανθρώπους. Ο αριθμός παιδιών μεταναστών σε σχολεία ανέρχεται σε 150.000. Πολλά από αυτά τα παιδιά άρχισαν και τελείωσαν το σχολείο στην Ελλάδα και προχώρησαν στο πανεπιστήμιο. Η εκπαίδευσή τους δηλαδή άρχισε αρκετά πριν από το πρώτο κύμα νομιμοποίησης. Αυτό τιμά τα ίδια και τους γονείς τους, το εκπαιδευτικό μας σύστημα και τους λειτουργούς της εκπαίδευσης – οι οποίοι, παρ’ όλα τα προβλήματα, συνέβαλαν με τον πιο σημαντικό τρόπο στην αποτελεσματική αφομοίωση των παιδιών των μεταναστών. Προβλήματα θα υπάρχουν, αλλά η αρχή έχει γίνει.

            Αλλά η θέληση των μεταναστών για προκοπή φαίνεται και με άλλους τρόπους. Σε σχετικό ρεπορτάζ ο Λεωνίδας Στεργίου σημείωνε: «Μεταξύ των καλύτερων πελατών των τραπεζών είναι οι οικονομικοί μετανάστες, αποτελούν ένα «αποδοτικό» πελατολόγιο με 250.000 λογαριασμούς». Επίσης, τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι είναι πάνω από 400.000 οι μετανάστες που είναι ασφαλισμένοι στα τρία μεγαλύτερα ταμεία – το ΙΚΑ, το ΤΕΒΕ και τον ΟΓΑ. Αν αντιπαραθέσουμε τον αριθμό των 5.000 έως 6.000 αλλοδαπών που ο καθηγητής εγκληματολογίας Νέστωρ Κουράκης υπολογίζει ότι είναι οι επικίνδυνοι κακοποιοί, τότε είναι σαφέστατο ότι η τεράστια πλειοψηφία των μεταναστών είναι φιλήσυχοι άνθρωποι, οι οποίοι δεν θέλουν τίποτε άλλο από την προκοπή των παιδιών τους, πράγμα για το οποίο δουλεύουν πολύ σκληρά.

            Είναι δηλαδή σαν τους Έλληνες που ρίζωσαν σε ξένα χώματα.

                                                                  Νίκος Κωνσταντάρας, Καθημερινή, 13-11-2005

Θέματα προς επεξεργασία

1. Να γίνει περίληψη του κειμένου σε 100 λέξεις.

2. Να εντοπίσετε τον τρόπο ανάπτυξης της πρώτης παραγράφου.

3. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί αρκετά τεκμήρια. Εντοπίστε δύο από αυτά και αξιολογήστε τα.

4. «η εγκληματικότητα των μεταναστών υπερ-προβάλλεται ώστε να παρουσιάζει μια δυσανάλογα αρνητική εικόνα»: να αναπτύξετε την άποψη αυτή σε μια παράγραφο 70 λέξεων.

5. Να βρείτε αντώνυμα των παρακάτω λέξεων: αποτέλεσμα, ένταξη, επέτρεψε, χάος, αλλοδαποί. 

6. Στο σχολείο σας φοιτούν και παιδιά μεταναστών. Συμμετέχετε σε εκδήλωση όπου θα μιλήσετε σχετικά με τον τρόπο που το σχολείο αντιμετωπίζει αυτούς τους μαθητές και τη βοήθεια που μπορεί να τους προσφέρει ώστε να ενταχθούν, όπως όλοι, στην ελληνική κοινωνία. (600 λέξεις)

Η Ευρώπη της μετανάστευσης

Σχεδόν ένας στους δέκα Ευρωπαίους θεωρεί σήμερα ότι η μετανάστευση είναι το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η πατρίδα του, όπως τουλάχιστον προκύπτει από το τελευταίο τεύχος του Ευρωβαρόμετρου. Το ποσοστό αυτό είναι αυξημένο σε σχέση με τα προηγούμενα ευρήματα της ίδιας έρευνας, ενώ είναι πολύ μεγαλύτερο σε ορισμένα κράτη, όπως η Μάλτα, (34%), η Βρετανία (29%), η Δανία (15%) και η Αυστρία (17%). Παράλληλα, σειρά από περιστατικά που σημειώθηκαν τους τελευταίους μήνες φαίνεται να επιβεβαιώνουν όσους προέβλεπαν ότι η οικονομική κρίση θα οξύνει τις εντάσεις γύρω από το συγκεκριμένο ζήτημα. Θα μπορούσαμε να κατατάξουμε τα σημεία τριβής σε τρεις κατηγορίες.

            Η πρώτη κατηγορία αφορά την οικονομία. Όπως επισημαίνουν αρκετοί πολιτικοί αναλυτές, η μετανάστευση απειλεί να πυροδοτήσει «πόλεμο μεταξύ των φτωχών»  στη Γηραιά Ήπειρο, καθώς εκείνοι που κυρίως εγείρουν φόβους για την απώλεια θέσεων εργασίας, λόγω της μετανάστευσης, είναι οι χειρώνακτες, οι οποίοι ανησυχούν για τον ανταγωνισμό με τους «Αλβανούς οικοδόμους», τους «Πολωνούς υδραυλικούς», τους «Κούρδους εργάτες» και ούτω καθεξής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της περίπτωσης είναι οι συγκρούσεις μεταξύ αγροτών και μεταναστών που υπό άθλιες συνθήκες εργάζονται στα κτήματά τους, όπως πρόσφατα συνέβη στην πόλη Ροζάρνο της Καλαβρίας. Επιπλέον, στην Ολλανδία, τα εργατικά συνδικάτα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς αυξάνονται δραματικά οι ρατσιστικές επιθέσεις εναντίον αλλοδαπών εργαζομένων, φαινόμενο που λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις και στη Γερμανία.

            Η δεύτερη εστία έντασης σχετίζεται με την κουλτούρα και τον τρόπο ζωής. Η εισροή εκατομμυρίων ανθρώπων με διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο στην Ευρώπη ήταν αναμενόμενο να δημιουργήσει ερωτήματα γύρω από τους κανόνες που θα διέπουν την αρμονική συμβίωσή τους με τον τοπικό πληθυσμό. Το μεγάλο θέμα που τέθηκε ήδη στη Γαλλία και σύντομα θα τεθεί και στην  υπόλοιπη Ευρώπη είναι μέχρι ποιου σημείου είναι διατεθειμένη να κάνει υπαναχωρήσεις η συντεταγμένη Πολιτεία, στο βωμό του σεβασμού της διαφορετικότητας. Για παράδειγμα, συμβαδίζει η μπούργκα[1] με τη δημοκρατική κατάκτηση της ισότητας των δύο φύλων;

            Το τρίτο -και σοβαρότερο ίσως θέμα- που έχει ανακύψει με αφορμή τη μετανάστευση είναι η παθολογική δαιμονοποίηση των ξένων. Πρόκειται για ένα φαινόμενο, του οποίου ο συσχετισμός με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν αυτή τη στιγμή είναι μόνο επιφανειακός, αν όχι προσχηματικός. Άλλωστε, οι ιστορικοί γνωρίζουν ότι στη διάρκεια του Μεσοπολέμου ο αντισημιτισμός ανθούσε ακόμη και σε κράτη όπου δεν υπήρχαν εβραϊκές κοινότητες. Κατ’ αναλογία, η μετανάστευση χρησιμοποιείται σήμερα ως βολική αφορμή για να καλλιεργηθούν οι σπόροι του μίσους. Αρκεί να αναφέρουμε ότι στην Ελβετία, όπου απαγορεύθηκε με δημοψήφισμα η ανέγερση μιναρέδων, υπάρχουν ελάχιστοι μιναρέδες, αλλά και ελάχιστοι μουσουλμάνοι μετανάστες, σε σχέση τουλάχιστον, με την υπόλοιπη Ευρώπη. Επίσης, η πόλη με τους πιο σκληρούς ίσως περιορισμούς στην μπούργκα, είναι το Βαράλο, στη Β. Ιταλία. Όμως από τους 400 μετανάστες που ζουν εκεί, κανείς τους δεν έχει φορέσει ποτέ μπούργκα ούτως ή άλλως, όπως αναφέρει το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

            Ακόμη πιο ανησυχητική ήταν η θεσμοθέτηση ένστολων πολιτοφυλακών στη γειτονική μας χώρα, αλλά και η επί της ουσίας κατάργηση του δικαιώματος υποβολής

αίτησης για παροχή ασύλου σε μετανάστες που εισέρχονται στα ιταλικά χωρικά ύδατα από τη Λιβύη. Είναι περιττό βέβαια να επισημάνει κανείς ότι με την υιοθέτηση παρόμοιων πολιτικών, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις όχι μόνο ανασταίνουν τα φαντάσματα του παρελθόντος, αλλά υπονομεύουν και τον ίδιο τον τρόπο ζωής τον οποίον υποτίθεται ότι μάχονται για να υπερασπίσουν.   

                    (Νίκος Χρυσολωράς, διασκευασμένο άρθρο από την εφημ. Καθημερινή)

Θέματα προς επεξεργασία

1.                  Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου (90-110 λέξεις).

                                                                                                   

2.                        Να εντοπίσετε τα δομικά στοιχεία και τους τρόπους ανάπτυξης της 2^ης παραγράφου του κειμένου («Η πρώτη κατηγορία…Γερμανία»).

                                                                                                    (μον. 10)

3.α. Να αντικαταστήσετε τις ακόλουθες λέξεις του κειμένου με άλλες συνώνυμές τους: μετανάστευση, οξύνει, πυροδοτήσει, αλλοδαπών, συμβαδίζει.

   β. Να δώσετε τίτλο στο κείμενο δίχως σχόλιο και κατόπιν επιλέγοντας κατάλληλο σημείο στίξης να προσδώσετε στον τίτλο κατάπληξη.

                                                                                                      (μον. 5+5)

4.                              α. Κατ’ αναλογία, η μετανάστευση χρησιμοποιείται σήμερα ως βολική αφορμή για να καλλιεργηθούν οι σπόροι του μίσους: να αναπτύξετε την παραπάνω άποψη σε μία παράγραφο (50-70 λέξεων).

      β. Να μετατραπεί η σύνταξη της ίδιας φράσης στην άλλη φωνή.                                                                                  

                                                                                                            (μον. 15)

      5. Οι σύγχρονες κοινωνίες είναι πλέον πολυεθνικές και πολυθρησκευτικές. Πολλοί όμως από εμάς δεν αποδέχονται το νέο αυτό δεδομένο εκδηλώνοντας ρατσιστικές αντιλήψεις και συμπεριφορές σε βάρος μεταναστών και γενικότερα μειονοτικών ομάδων.  Σε ένα άρθρο σας που θα δημοσιευθεί στην εφημερίδα του σχολείου σας (400-500 λέξεις) να εξηγήσετε για ποιους λόγους πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό και ποιους τρόπους θα προτείνατε για την αντιμετώπισή του;

                                                                                                            (μον. 40)

---

[1] μπούργκα: χαρακτηριστικό ένδυμα των γυναικών του Ισλάμ που καλύπτει και το κεφάλι εκτός των ματιών.

Ρατσισμός

Ο όρος ρατσισμός: πρόκειται για διάκριση και μεροληπτική αντιμετώπιση ατόμων, ομάδων ή φυλών, που σχετίζεται με τη διάθεση του ανθρώπου να αποδέχεται σχήματα «ανωτερότητας» και «κατωτερότητας».

Τα φαινόμενα του ρατσισμού

• φυλετικός ρατσισμός: η ανωτερότητα μιας φυλής έναντι κάποιας άλλης .
• εθνικισμός: η αντίληψη της υπεροχής ενός έθνους έναντι των άλλων.
• ναζιστικές θεωρίες.
• μειονοτικοί πληθυσμοί μιας χώρας
• διακρίσεις σε βάρος ανθρώπων με κοινωνικά κριτήρια όπως άτομα με ειδικές ανάγκες, ναρκομανείς, ομοφυλόφιλοι, ασθενείς με AIDS, αναρχικοί, γυναικείος πληθυσμός κ.τ.λ.
• θρησκευτικός ρατσισμός: οι διαφορές ανάμεσα στους οπαδούς διαφόρων δογμάτων.

Τα αίτια του ρατσισμού

• οικονομικά συμφέροντα: στόχος είναι ο παραγκωνισμός και η  οικονομική εκμετάλλευση μέρους του πληθυσμού (π.χ. οι μαύροι ή οι γυναίκες ως φτηνά εργατικά χέρια)
• πολιτικές σκοπιμότητες: 

ü      η σκόπιμη καλλιέργεια της ανωτερότητας ενός λαού για στήριξη επεκτατικών βλέψεων (πχ. Χίτλερ)

ü      αποπροσανατολισμός του λαού και έλεγχος της βούλησής του ώστε ν’απομακρύνεται από τα σημαντικά κοινωνικά ζητήματα

ü      η μεταβίβαση ευθυνών σε ομάδες ή μειονότητες που ζουν σε κάποια χώρα.

• η πνευματική φτώχεια: το άτομο είναι έρμαιο των προκαταλήψεων και του φανατισμού και οδηγείται στην εύκολη αποδοχή ρατσιστικών αντιλήψεων
• ψυχολογικοί λόγοι:   η τάση του ανθρώπου να θέλει να φαίνεται ανώτερος από τον άλλο, υποβιβάζοντας και υποτιμώντας τον. Συγχρόνως, περιπτώσεις προσωπικοτήτων που για προσωπική επιβεβαίωση καλλιεργούν ρατσιστικές αντιλήψεις.
• βιολογικά αίτια:  η άποψη της βιολογικής, εκ φύσεως, υπεροχής κάποιων λαών έναντι κάποιων άλλων – προσπάθεια ιεράρχησης των φυλών.
• η μορφή της σύγχρονης κονωνίας:  ο ρατσισμός ευνοείται από την κατολίσθηση των αξιών, το φθόνο και το μίσος ανάμεσα στους ανθρώπους.

Οι συνέπειες του ρατσισμού

• ορισμένα άτομα και ομάδες περιθωριοποιούνται αφού εμποδίζεται η δημιουργική τους συμμετοχή στα κοινωνικά δρώμενα
• η περιθωριοποίηση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε φαινόμενα αντικοινωνικής συμπεριφοράς και κοινωνικής παθογένειας
• αυτού του είδους τα φαινόμενα δημιουργούν φόβο ανάμεσα στους ανθρώπους και κλονίζεται η κοινωνική ομαλότητα
• καταπατούνται και περιφρονούνται τα ανθρώπινα δικαιώματα ενώ θίγεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια
• υπονομεύονται οι διαπροσωπικές σχέσεις αλλά και οι σχέσεις μεταξύ των κρατών σε διεθνές επίπεδο
• ο ρατσισμός λειτουργεί ως τροχοπέδη για κάθε προσπάθεια κοινωνικής και πολιτιστικής προόδου.

Οι τρόποι αντιμετώπισης του ρατσισμού

• η καλλιέργεια του ατόμου μέσω μιας παιδείας με ανθρωπιστικό περιεχόμενο που θα αναγνωρίζει την αξία του όρου άνθρωπος και θα τονώσει την κριτική σκέψη εις βάρος κάθε προκατάληψης και ανισότητας
• η ίδια ανθρωπιστική παιδεία αλλά και οι άλλοι παράγοντες διαμόρφωσης της κοινωνικής ζωής χρειάζεται να ωθήσουν τον άνθρωπο στην απόκτηση κοινωνικής συνείδησης και θέασης του κοινού καλού
• η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης σε θέματα ρατσισμού μέσω των Μ.Μ.Ε. και των πνευματικών ανθρώπων
• η ευθύνη των πολιτικών φορέων απέναντι στα άτομα που υφίστανται ρατσιστικές διακρίσεις με υπεύθυνη κοινωνική πολιτική και κρατική μέριμνα
• η ανάπτυξη διεθνιστικού πνεύματος ώστε ν’απομακρυνθεί κάθε αίσθημα ξενοφοβίας
• η χρησιμοποίηση του διαλόγου ως μόνου αποτελεσματικού μέσου επίλυσης των διαφορών
• η αποδοχή της άποψης ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι και λειτουργούν μέσα από τις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης.

« Αν είναι αναγκαίο να επιλέξουμε ανάμεσα στο να αδικήσουμε ή να αδικηθούμε, η «φυσική μας τάση» είναι να προτιμήσουμε το πρώτο, αλλά επιλέγοντας το δεύτερο «τιμούμε την ανθρωπιά μας». (Ε. Παπανούτσος)

σχόλιο: Ο άνθρωπος, ως βιολογικό όν, έχει τη φυσική τάση να αδικεί καθώς με αυτόν τον τρόπο ικανοποιεί τα ένστικτά του και την επιθυμία του να επιβάλλεται με βίαιο τρόπο στους άλλους. Αυτή η συμπεριφορά δε σχετίζεται με αξίεςκαι ηθική αλλά βρίσκεται έξω από το χώρο της λογικής. Όταν όμως ο άνθρωπος λειτουργεί ως πνευματικό ον, τότε πρέπει να ρυθμίζει τη συμπεριφορά του βάσει της λογικής, της ηθικής και του δικαίου. Έτσι, ο ανθρωπος τιμά την ανθρωπιά του, όταν, ενώ μπορεί να αδικήσει, δεν το κάνει, ως αποτέλεσμα της αξιολόγησης της συμπεριφοράς του με βάση το σεβασμό της ζωής και της αξιοπρέπειας του άλλου και όχι το προσωπικό συμφέρον.

Ο θετικός ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν οι πρόσφυγες στη χώρα υποδοχής τους

Οικονομία

Οι πρόσφυγες μπορούν να επιφέρουν αλλαγές και βελτιώσεις τόσο στον πρωτογενή όσο και στο δευτερογενή τομέα της οικονομίας.

Α. Στη γεωργία

Ιδιαίτερα στο χώρο της γεωργίας η προσφορά των προσφύγων μπορεί να είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς πολλοί από αυτούς προέρχονται από χώρες που στηρίζονται στην αγροτική οικονομία.

Οι πρόσφυγες μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αύξηση και την αναδιάρθρωση της αγροτικής παραγωγής της χώρας. Η απασχόλησή τους στις αγροτικές καλλιέργειες δίνει νέα ώθηση στην αγροτική παραγωγή στο χώρο της οποίας εμφανίζονται αρκετά προβλήματα τα τελευταία χρόνια. Κατ’αυτόν τον τρόπο μπορεί η χώρα υποδοχής να αυξήσει τα έσοδά της από την αγροτική παραγωγή και να τονώσει την αγροτική οικονομία.

Παράλληλα, η διεξοδική ενασχόληση των προσφύγων με τη γεωργία και η γνώση που μεταφέρουν πάνω σ’αυτόν τον τομέα μπορεί να οδηγήσει στην εισαγωγή και επέκταση νέων καλλιεργειών και τρόπων βελτίωσης της γεωργικής παραγωγής. Έτσι γίνεται κατανοητό ότι η αγροτική οικονομία αποκτά νέα δυναμική αφού παρουσιάζονται νέοι ορίζοντες για την ανάπτυξή της, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στη χώρα υποδοχής να ενισχύσει τις επενδύσεις και να αυξήσει τα κονδύλια για τη γεωργία σε μια προσπάθεια να αξιοποιήσει τις νέες τεχνικές και την τεχνογνωσία των προσφύγων. Με αυτόν τον τρόπο, βελτιώνεται και το βιοτικό επίπεδο τόσο των προσφύγων όσο και των γηγενών των αγροτικών περιοχών.

Β. Στη βιομηχανία

Στο χώρο της βιομηχανίας οι πρόσφυγες μπορούν να αξιοποιηθούν ως ειδικευμένο και φθηνό εργατικό δυναμικό. Το στοιχείο αυτό, στο βαθμό που δεν οδηγεί στην εκμετάλλευση, μπορεί να οδηγήσει μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη των βιομηχανικών μονάδων και στην αύξηση της παραγωγικότητας.

Αυτό συμβαίνει από τη στιγμή που οι πρόσφυγες έχουν ανάγκη από εργασία και κάθε κίνητρο προς αυτούς για απασχόληση, αξιοποιείται με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών.

Επιπρόσθετα, αρκετοί από τους πρόσφυγες μπορούν να έχουν την ευκαιρία να αξιοποιήσουν και να ξεδιπλώσουν τις επιχειρηματικές τους ικανότητες ώστε να αποτελέσουν σημαντικό κομμάτι της οικονομίας της χώρας υποδοχής  και από άλλες θέσεις. Αρκετοί πρόσφυγες έχουν ιδιαίτερες δυνατότητες ,ακόμα και ικανοποιητικό μορφωτικό επίπεδο, και μπορούν να προοδεύσουν μέσα από κάποιες σημαντικές θέσεις τόσο στον ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο τομέα.

Πολιτισμός

Η συμβολή των προσφύγων μπορεί να εντοπισθεί και στον πολιτιστικό χώρο.

Οι πρόσφυγες είναι φορείς κάποιων συγκεκριμένων τρόπων ζωής και αυτούς ακριβώς μπορούν να τους εισάγουν και στη χώρα υποδοχής, δίνοντας κάποια νέα στοιχεία και παρουσιάζοντας εναλλακτικές λύσεις απέναντι σ’ένα σύγχρονο τρόπο ζωής που στηρίζεται αποκλειστικά στον ατομικισμό και την υπερκατανάλωση. Πολλοί από τους πρόσφυγες, που προέρχονται από χώρες οικονομικά ασθενείς, δεν έχουν διαβρωθεί από το συγκεκριμένο τρόπο ζωής και έτσι υπάρχει η δυνατότητα να εισάγουν αγνότερες και αυθεντικότερες συμπεριφορές και οπτικές για τη ζωή.

Συνακόλουθα, σημαντική είναι και η ανανέωση και ανάπτυξη του πνευματικού χώρου, της κουλτούρας της χώρας υποδοχής καθώς  ένας αριθμός προσφύγων ασχολείται με την καλλιτεχνική παραγωγή. Η δημιουργική αφομοίωση αυτών των στοιχείων από τους καλλιτεχνικούς κύκλους της χώρας υποδοχής μπορεί να οδηγήσει σε νέες μορφές έκφρασης και σε μια αρμονική συνύπαρξη καλλιτεχνικών ρευμάτων που οδηγούν στην πολιτιστική ανανέωση και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων του πολυπολιτισμικού πλαισίου που διαμορφώνεται στη σύγχρονη εποχή.

Κοινωνία

Η κοινωνική προσφορά των προσφύγων θα έλεγε κανείς ότι σχετίζεται άμεσα με την οικονομική τους παρουσία. Έτσι, μπορεί κάποιος να μιλήσει για πληθυσμιακή τόνωση των αγροτικών περιοχών, που σε πολλές χώρες οδηγούνται σε μαρασμό και υποανάπτυξη. Η απασχόληση των προσφύγων σε αγροτικές εργασίες προϋποθέτει και την εγκατάστασή

τους σε αγροτικές περιοχές, στοιχείο που σημαίνει και την αναβάθμιση των περιοχών αυτών καθώς και την περαιτέρω οικονομική τους άνθιση. Προς αυτή την κατεύθυνση, η πολιτεία χρειάζεται να δώσει κίνητρα στους προσφυγικούς πληθυσμούς έτσι ώστε αυτοί να είναι ικανοποιημένοι από τις συνθήκες ζωής στην επαρχία και να μην οδηγηθούν σε μετεγκατάστασή τους στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Παράλληλα, με την παρουσία και τη συμμετοχή των προσφύγων στην οικονομική ζωή της χώρας υποδοχής διευρύνεται και η καταναλωτική αγορά αφού οι πρόσφυγες αποτελούν ένα ζωντανό κομμάτι της τοπικής κοινωνίας. Συμμετέχουν λοιπόν ενεργά όχι μόνο στις διαδικασίες παραγωγής αλλά και στις διαδικασίες κατανάλωσης με γνώμονα πάντα τη βελτίωση του τρόπου ζωής τους και του βιοτικού τους επιπέδου. Έτσι συμβάλλουν σταδιακά και στην τόνωση της αγοράς, ως αγοραστικό κοινό, παρουσιάζοντας μια πολύπλευρη συμβολή στην πρόοδο του τόπου εγκατάστασής τους.

Εξωτερική πολιτική

Ο ρόλος των προσφύγων εκτείνεται και σε πολιτικό επίπεδο και ιδιαίτερα σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής. Είναι σαφές ότι η εισροή προσφύγων προς μια χώρα επιβάλλει τη σύναψη στενών σχέσεων με τη χώρα προέλευσης έτσι ώστε να υπάρχει συνεργασία και κοινό πρόγραμμα προς την καλύτερη αξιοποίηση αυτού του προσφυγικού πληθυσμού. Η αμοιβαία προσέγγιση των χωρών μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων των προσφύγων και στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν έτσι ώστε να γίνουν, το συντομότερο δυνατό, ενεργά μέλη της χώρας υποδοχής και να προσφέρουν τα μέγιστα.