Τρίτη, 1 Οκτωβρίου 2013

Ανθρωπισμός

Ομιλία Γ. Σεφέρη στη Στοκχόλμη

Τούτη τν ρα ασθάνοµαι πς εµαι διος µιά ντίφαση. λήθεια, Σουηδικ καδηµία, κρινε πς προσπάθειά µου σ µία γλσσα περιλάλητη π αἰῶνες, λλ στν παροσα µορφ της περιορισµένη, ξιζε ατ τν ψηλ διάκριση. Θέλησε ν τιµήσει τ γλώσσα µου, κα νκφράζω τώρα τς εχαριστίες µου σ ξένη γλσσα. Σς παρακαλ ν µο δώσετε τ συγνώµη πο ζητ πρτα – πρτα π τν αυτό µου.

         νήκω σ µία χώρα µικρή. να πέτρινο κρωτήρι στ Μεσόγειο, πο δν χει λλο γαθ παρ τν γώνα το λαο, τ θάλασσα, κα τ φς το λιου. Εναι µικρς τόπος µας, λλ παράδοσή του εναι τεράστια κα τ πράγµα πο τ χαρακτηρίζει εναι τι µς παραδόθηκε χωρς διακοπή. λληνικ γλσσα δν παψε ποτ της ν µιλιέται. Δέχτηκε τς λλοιώσεις πο δέχεται καθετ ζωντανό, λλ δν παρουσιάζει κανένα χάσµα. λλο χαρακτηριστικ ατς τς παράδοσης εναι γάπη της γι τν νθρωπιά, κανόνας της εναι δικαιοσύνη. Στν ρχαία τραγωδία, τν ργανωµένη µ τόση κρίβεια, νθρωπος πο ξεπερν τ µέτρο, πρέπει ν τιµωρηθε π τς ρινύες.

         σο γι µένα συγκινοµαι παρατηρώντας πς συνείδηση τς δικαιοσύνης εχε τόσο πολ διαποτίσει τν λληνικ ψυχή, στε ν γίνει κανόνας το φυσικο κόσµου. Κα νας π τος διδασκάλους µου, τν ρχν το περασµένου αώνα, γράφει: «... θ χαθοµε γιατί δικήσαµε ...». Ατς νθρωπος ταν γράµµατος. Εχε µάθει ν γράφει στ τριάντα πέντε χρόνια τς λικίας του. λλ στν λλάδα τν µερν µας, προφορικ παράδοση πηγαίνει µακρι στ περασµένα σο κα γραπτή. Τ διο κα ποίηση. Εναι γι µένα σηµαντικ τ γεγονς τι Σουηδία θέλησε ν τιµήσει κα τούτη τν ποίηση κα λη τν ποίηση γενικά, κόµη κα ταν ναβρύζει νάµεσα σ’ να λα περιορισµένο. Γιατί πιστεύω πς τοτος σύγχρονος κόσµος που ζοµε, τυρρανισµένος π τ φόβο κα τν νησυχία, τ χρειάζεται τν ποίηση. ποίηση χει τς ρίζες της στν νθρώπινη νάσα – κα τί θ γινόµασταν ν πνοή µας λιγόστευε; Εναι µία πράξη µπιστοσύνης – κι νας Θες τ ξέρει ν τ δεινά µας δν τ χρωστµε στ στέρηση µπιστοσύνης.

         Παρατήρησαν, τν περασµένο χρόνο γύρω π τοτο τ τραπέζι, τν πολ µεγάλη διαφορ νάµεσα στς νακαλύψεις τς σύγχρονης πιστήµης κα στ λογοτεχνία. παρατήρησαν πς νάµεσα σ’ να ρχαο λληνικ δράµα κα να σηµερινό, διαφορ εναι λίγη. Ναί, συµπεριφορ το νθρώπου δ µοιάζει ν χει λλάξει βασικά. Κα πρέπει ν προσθέσω πς νιώθει πάντα τν νάγκη ν’ κούσει τούτη τν νθρώπινη φων πο νοµάζουµε ποίηση. Ατ φων πο κινδυνεύει ν σβήσει κάθε στιγµ π στέρηση γάπης κα λοένα ξαναγεννιέται. Κυνηγηµένη, ξέρει πο ν ’βρει καταφύγιο, παρνηµένη, χει τ νστικτο ν πάει ν ριζώσει στος πι προσδόκητους τόπους. Γι’ ατ δν πάρχουν µεγάλα κα µικρ µέρη το κόσµου. Τ βασίλειό της εναι στς καρδις λων τν νθρώπων τς γς. χει τ χάρη ν’ ποφεύγει πάντα τ συνήθεια, ατ τ βιοµηχανία. Χρωστ τν εγνωµοσύνη µου στ Σουηδικ καδηµία πο νιωσε ατ τ πράγµατα, πο νιωσε πς ο γλσσες, ο λεγόµενες περιορισµένης χρήσης, δν πρέπει ν καταντον φράχτες που πνίγεται παλµς τς νθρώπινης καρδις, πο γινε νας ρειος Πάγος κανός ν κρίνει µ λήθεια πίσηµη τν δικη µοίρα τς ζως, γι ν θυµηθ τν Σέλλεϋ, τν µπνευστή, καθώς µς λένε, το λφρέδου Νοµπέλ, ατο το νθρώπου πο µπόρεσε ν ξαγοράσει τν ναπόφευκτη βία µ τ µεγαλοσύνη τς καρδις του.

         Σ’ ατ τν κόσµο, πο λοένα στενεύει, καθένας µας χρειάζεται λους τούς λλους. Πρέπει ν’ ναζητήσουµε τν νθρωπο, που κα ν βρίσκεται.

         ταν στ δρόµο τς Θήβας, Οδίπους συνάντησε τ Σφίγγα, κι ατ το θεσε τ ανιγµά της, πόκρισή του ταν: νθρωπος. Τούτη πλ λέξη χάλασε τ τέρας. χουµε πολλ τέρατα ν καταστρέψουµε. ς συλλογιστοµε τν πόκριση το Οδίποδα.΄


ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ
ΣΑΒΒΑΤΟ 19 ΜΑΪΟΥ 2007

ΚΕΙΜΕΝΟ
Ο άνθρωπος είναι το κέντρο του κύκλου της ζωής, αλλά
όμως δεν είναι ο ίδιος ο κύκλος της ζωής. Ανήκουμε στον
κόσμο, αλλά αυτός ο κόσμος δεν μας ανήκει, δεν είναι κτήμα
μας. Είμαστε οι διαχειριστές της ζωής και όχι οι ιδιοκτήτες
της. Δεν είμαστε δούλοι του κόσμου, ούτε όμως γίναμε κι
αφεντικά του. Απλώς παραμένουμε οικονόμοι της ζωής1.
Με αυτόν τον κάπως αφοριστικό τρόπο απεικονίζουμε
την κρίση του ανθρωπισμού στον νεώτερο δυτικοευρωπαϊκό
πολιτισμό. Ο αναγεννησιακός ανθρωπισμός πρόβαλε τον
άνθρωπο ως το επίκεντρο της πραγματικότητας και
κατέφυγε στα ανθρωπιστικά γράμματα, προκειμένου να
καταστεί ανθρώπινος ο άνθρωπος (homo humanis). Αγαθή
κι επαινετή η πρόθεση του ανθρωπισμού, όπως επίσης
αγλαοί2 αποδείχθηκαν οι καρποί του μέσα στον
επακολουθήσαντα διαφωτισμό με την καθιέρωση των
δικαιωμάτων του ανθρώπου που υπόσχονται την ελευθερία
ως εγγύηση της ανθρωπιάς του ανθρώπου.
Το αναπόφευκτο ατόπημα του ανθρωπισμού είναι η
διολίσθησή του στον ατομικισμό. Ο Humanismus (ανθρωπισμός,
ουμανισμός) κατάντησε Individualismus (ατομικισμός). Λέμε
άνθρωπος και εννοούμε άτομο. Μιλούμε για τον πολίτη και
έχουμε στον νου τον ιδιώτη. Αναφερόμαστε στον εαυτό μας
και εξυπονοούμε το εγώ μας σε τέτοιο βαθμό, ώστε να
λησμονούμε τον άλλο που συνυπάρχει μαζί μας και το όλον
μέσα στο οποίο συνανήκει το εγώ μας μαζί με καθένα άλλο
του. Οι λογοτέχνες προφήτευαν από τον προπερασμένο αιώνα
ήδη: «Όλοι στον αιώνα μας χώρισαν και γίνανε μονάδες, ο
καθένας αποτραβιέται στη μοναξιά του, ο καθένας απομακρύνεται
απ’ τον άλλον, κρύβεται και κρύβει το έχει του3 και καταλήγει ν’
απωθεί τους ομοίους του και ν’ απωθείται απ’ αυτούς»
(Ντοστογιέφσκι).
[…]
Για να υπερβεί ο ανθρωπισμός την κρίση του απαιτείται
να προβεί σε μια μόνο σωτήρια πρωτοβουλία: να αποποιηθεί
τον ατομικισμό. Για να μιλήσουμε με την γλώσσα των ποιητών
μας: «Το καίριο στη ζωή αυτή κείται πέραν του ατόμου. Με τη
διαφορά ότι, αν δεν ολοκληρωθεί κανείς ως άτομο —κι όλα
συνωμοτούν στην εποχή μας γι’ αυτό— αδυνατεί να το
υπερβεί» (Ελύτης). Ο ανθρωπισμός χρειάζεται, αλλά δεν
αρκεί έτσι όπως κατάντησε, δηλαδή σαν ατομικισμός.
Απαιτείται ο ανθρωπισμός και περιττεύει ο ατομικισμός.
Είναι επιτακτική ανάγκη των καιρών μας να περάσουμε από
την εξατομίκευση του ανθρώπου στον εξανθρωπισμό του
ατόμου. Με δυο λόγια, πρέπει να απελευθερώσουμε τον
ανθρωπισμό από τον ατομικισμό. Όταν ο άνθρωπος
αυτοπεριορίζεται στο άτομο, τότε αυτοχειριάζεται4
υπαρξιακά. Ο ατομικισμός είναι το καρκίνωμα του
ανθρωπισμού.
Ο ορίζοντας για την αποδέσμευση του ανθρωπισμού
από τον ατομικισμό είναι ο κοινωνισμός5. Ο ανθρωπισμός
χρειάζεται να κοινωνικοποιηθεί, δηλαδή ο άνθρωπος να
αντιληφθεί την ύπαρξή του ως συνύπαρξη κι όχι σαν δήθεν
αυθύπαρκτη μονάδα αποκομμένη από το περιβάλλον της,
όπως δυστυχώς συμβαίνει με το άτομο. […] Με μια απλή
φράση: ο άνθρωπος δεν υπάρχει απλώς, αλλά συνυπάρχει
κυρίως.
Ο άνθρωπος είναι συνάνθρωπος, αλλιώτικα καταντά
απάνθρωπος. Ο ανθρώπινος άνθρωπος δεν είναι ατομικός
αλλά κοινωνικός: δεν αποτελεί ύπαρξη αλλά συνύπαρξη.
[…]
Πυξίδα για τον ασφαλή διάπλου6 ανάμεσα στην Σκύλλα
της εξατομίκευσης και στην Χάρυβδη της μαζοποίησης είναι
η κοινωνικοποίηση του ανθρωπισμού. Χωρίς να διακινδυνεύουμε
κανενός είδους προφητεία και δίχως να καταφεύγουμε σε
ιστορικοφιλοσοφικές μαντείες, πιστεύουμε ότι ο κοινωνισμός του
ανθρωπισμού είναι η επιταγή των καιρών μας.
(Μάριος Μπέγζος, «Ο κοινωνισμός του ανθρωπισμού»,
Ευθύνη, τεύχος 420, Δεκέμβριος 2006, σελ. 647-648).

1. οικονόμοι της ζωής: διαχειριστές της ζωής
2. αγλαοί ... καρποί: λαμπρά, αξιοθαύμαστα αποτελέσματα
3. το έχει του: αυτό που διαθέτει
4. αυτοχειριάζεται: αυτοκτονεί
5. κοινωνισμός: κοινωνικοποίηση
6. διάπλους: το πέρασμα

Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του
κειμένου που σας δόθηκε (80-100 λέξεις).
Μονάδες 25

Β1. Να αναπτύξετε σε 70-90 λέξεις το περιεχόμενο του
ακόλουθου αποσπάσματος από το κείμενο: «Ο άνθρωπος
είναι συνάνθρωπος, αλλιώτικα καταντά απάνθρωπος».
Μονάδες 10

Β2. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ως τρόπο πειθούς, εκτός
των άλλων, και την επίκληση στην αυθεντία. Να
εντοπίσετε δύο περιπτώσεις επίκλησης στην αυθεντία.
Μονάδες 5

Β3. Οι ακόλουθες λέξεις και φράσεις χαρακτηρίζουν ένα
επίσημο ύφος λόγου. Να αποδώσετε με ύφος πιο
ανεπίσημο και οικείο τις υπογραμμισμένες λέξεις:
να καταστεί ανθρώπινος ο άνθρωπος, ατόπημα, να
υπερβεί την κρίση, να αποποιηθεί τον ατομικισμό,
επιταγή των καιρών
Μονάδες 5

Β4. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί συχνά στο κείμενό του α΄
πληθυντικό πρόσωπο. Να δικαιολογήσετε την επιλογή
του αυτή.
Μονάδες 5

Γ. Σε μια εποχή με μεγάλο έλλειμμα ανθρωπιάς έχει σημασία να
οργανώνονται εκδηλώσεις που βοηθούν όσους συνανθρώπους
μας το έχουν ανάγκη. Να γράψετε ένα άρθρο στην
εφημερίδα του σχολείου σας, όπου θα εξηγείτε γιατί πρέπει
να στηρίζονται τέτοιες προσπάθειες. Παράλληλα, να
αναφερθείτε στη συμβολή της παιδείας στην καλλιέργεια της
ανθρωπιστικής συνείδησης, ιδιαίτερα των νέων (500-600
λέξεις).
Μονάδες 50


Η κρίση του πολιτισμού μας είναι κρίση  ανθρωπισμού

            «Πολιτισμός είναι ο μηχανισμός και η οργάνωση που επινόησε ο άνθρωπος στην προσπάθειά του να ελέγχει τις συνθήκες της ζωής του και περιλαμβάνει όχι μόνο τα συστήματα της κοινωνικής οργάνωσης, αλλά και τις τεχνικές και τα υλικά μέσα που διαθέτουμε». Ο πολιτισμός είναι δημιούργημα του ανθρώπου. Δημιουργήθηκε για να ικανοποιηθούν ανθρώπινες ανάγκες και να εκπληρωθούν σκοποί που θέτει ο ίδιος ο άνθρωπος. Με άλλα λόγια, γενεσιουργός αιτία του πολιτισμού είναι η εξυπηρέτηση του ανθρώπου. Είναι προφανής, επομένως, ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας του.
            Αν και σε κάθε ιστορική εποχή και κοινωνία ο ανθρωπισμός είχε διαφορετική σημασία, ωστόσο ο ιδεολογικός πυρήνας της έννοιας παραμένει αναλλοίωτος· είναι η αντίληψη σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος είναι υπέρτατη αξία στον κόσμο και γι’ αυτό οφείλουμε να του δείχνουμε το δέοντα σεβασμό. Όλα υπάρχουν γι’ αυτόν ή εκπορεύονται απ’ αυτόν. Γύρω απ’ αυτόν στρέφεται η επιστήμη, η οικονομία, η Τέχνη, η πολιτική και όλα τα στοιχεία του πολιτισμού. Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι οι δύο έννοιες – πολιτισμός και ανθρωπισμός – είναι αλληλένδετες, γιατί έχουν στην κορυφή της ιεραρχίας τους την ίδια αξία, τον άνθρωπο. Αυτή δε η άρρηκτη σχέση πολιτισμού και ανθρωπισμού ή, καλύτερα, ανθρωπισμού και πολιτισμού, μας επιτρέπει να συμπεράνουμε, επίσης,  πως οποιαδήποτε κρίση ανθρωπισμού αντανακλάται στον πολιτισμό και αντίστροφα.
            Εντοπίζοντας την έρευνά μας και τις εκτιμήσεις μας στο σύγχρονο πολιτισμό, παρατηρούμε ότι αυτός παρουσιάζει έκδηλα σημάδια κρίσης. Όσο κι αν ορισμένοι επιμένουν να παρουσιάζουν την κρίση αυτή ως παροδική ή ως εύλογη στη διαρκή εξελικτική του πορεία, πλανάται, ωστόσο, ο φόβος πως βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια προϊούσα παρακμή του, επειδή οι ρίζες της κρίσης αυτής εισχωρούν βαθιά, ως την ουσία του. Υπάρχει, δηλαδή, η εκτίμηση πως η σημερινή κρίση οφείλεται στο γεγονός ότι ο πολιτισμός μας τείνει να παραγκωνίσει – επιβουλεύεται θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε – την αιτία της ύπαρξης του, τον άνθρωπο. Δεν πρόκειται, συνεπώς, για μια επιπόλαιη και παροδική κρίση, αλλά για βαθιά κρίση ανθρωπισμού, καθώς ο άνθρωπος έπαψε να αποτελεί το αμετακίνητο μέτρο της ζωής.
            Η κρίση αυτή εκδηλώνεται με πολλούς και διάφορους τρόπους. Κύριο, όμως, χαρακτηριστικό της σε όλες τις περιπτώσεις είναι ότι ο άνθρωπος έχει πάψει να αποτελεί σκοπό. Έχει υποβιβαστεί σε μέσο. Το άτομο δε λογαριάζεται πια ως ιδιαίτερη ανθρώπινη ύπαρξη, άξια φροντίδας και σεβασμού. Υπολογίζεται περισσότερο ως μονάδα παραγωγής και κατανάλωσης, ως στοιχείο στους δείκτες της στατιστικής, ως ποσοστιαία μονάδα στα οικονομικά και δημογραφικά μεγέθη. Αυτή η εκμηδένιση της προσωπικότητας, σε συνδυασμό με το γιγαντισμό των σύγχρονων κοινωνιών και την πολιτιστική τους ομοιομορφία, οδήγησε στη μαζικοποίηση του ανθρώπου. Δεν είναι, ούτε νιώθει πως είναι, μέλος μιας κοινότητας ανθρώπων, όπου με τις αποφάσεις του, την εργασία του, τη συμπεριφορά του και τη συμμετοχή του στις πολιτικές διαδικασίες μπορεί να συμβάλλει στη διαμόρφωση της κοινωνικής ζωής. Ο άνθρωπος σήμερα αισθάνεται όχι ως μέρος ενός κοινωνικού συνόλου ανθρώπων, αλλά ως μόριο μιας «υπό επεξεργασίαν» μάζας, στην οποία εύκολα να αντικατασταθεί και για την οποία δεν έχει και ιδιαίτερη σημασία.
            Θα περίμενε κανείς ότι αυτή η, έστω, υποχρεωτική συμβίωση των ανθρώπων θα συνέσφιγγε, τουλάχιστο, τις διαπροσωπικές σχέσεις. Όμως, μάλλον το αντίθετο συμβαίνει· οι άνθρωποι σήμερα δεν μπορούν να επικοινωνήσουν και να δημιουργήσουν ουσιαστικούς δεσμούς μεταξύ τους. Ζουν απομονωμένοι και αποξενωμένοι. Η μοναξιά αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα κοινωνικά προβλήματα στην εποχή μας. Θα μπορούσε, ίσως, κάποιος να ερμηνεύσει το πρόβλημα αυτό ως αποτέλεσμα ατομισμού και εγωισμού. Αυτή είναι η φαινομενική πλευρά του. Την ουσία του θα πρέπει να την αναζητήσουμε στην αδιαφορία για την προσωπική ύπαρξη του άλλου, για το συνάνθρωπο. Και αυτή είναι, ίσως, η αιτία που στρέφει τον άνθρωπο στον εαυτό του σαν σε έσχατο καταφύγιο, καθώς βλέπει γύρω του αδιαφορία γι’ αυτόν και προβλήματα απειλητικά.
            Και η αποξένωση αυτή προχωρεί πιο πέρα· φτάνει ως την αλλοτρίωση, ένα φαινόμενο με τραγική διάσταση. Ο σύγχρονος άνθρωπος, ο παντογνώστης, ο παντοδύναμος δεν είναι κύριος του εαυτού του και της ζωής του, δεν εξουσιάζει και δεν κατευθύνει τα δημιουργήματά του. Έχει μεταβληθεί σε εξάρτημα και υπηρέτη τους. Χειρίζεται με επιδεξιότητα τις μηχανές, τις τελειοποιεί, παράγει άφθονα αγαθά, αλλά διαπιστώνει με οδύνη πως το προϊόν της εργασίας του, αλλά και η ίδια η εργασία του υπηρετούν συχνά αλλότριους και όχι ανθρώπινους σκοπούς. Αντιμετωπίζεται σαν εργαλείο, συμπεριφέρεται σαν εργαλείο και μηχανοποιείται. Έτσι, χάνει τα ουσιωδέστερα γνωρίσματά του, την ελεύθερη βούληση και κρίση του· τη δυνατότητα να σκέπτεται και να αποφασίζει ελεύθερα, να οργανώνει τη ζωή του, όπως αυτός θέλει, να δημιουργεί για τον εαυτό του, τον άνθρωπο.
            Όπως φαίνεται, ο άνθρωπος έπαψε να βρίσκεται στην κορυφή της ιεραρχίας των αξιών, να είναι κεντρικό σημείο αναφοράς του πολιτισμού μας. Αυτή η μετατόπιση του κέντρου, δεδομένης της άρρηκτης σχέσης ανθρωπισμού και πολιτισμού, αντανακλάται, αναπόφευκτα, και έχει τις επιπτώσεις της στα στοιχεία του πολιτισμού.
            Τις επιπτώσεις αυτές εύκολα μπορούμε να τις διαπιστώσουμε. Η επιστημονική γνώση και η εφαρμογή της, η τεχνολογία, καθώς δεν υπηρετούν αποκλειστικά το συμφέρον του ανθρώπου, αλλά αξιοποιούνται καταχρηστικά, για την προώθηση ιδιοτελών σκοπών, έγιναν αιτία εμφάνισης τρομακτικών προβλημάτων. Τα προβλήματα αυτά δε στρέφονται απλώς κατά του ανθρώπου, αλλά απειλούν με εξαφάνιση και την ίδια ακόμη την ύπαρξή του. Για να αποδείξουμε τον ισχυρισμό αυτό, αρκεί μόνο να αναφέρουμε τη διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας και τον κίνδυνο ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος.
            Η οικονομική ανάπτυξη συνοδεύεται από φαινόμενα πενίας, κοινωνικής αναλγησίας, εξαθλίωσης ομάδων και λαών ολόκληρων. Το χάσμα μεταξύ  αναπτυγμένων και υπανάπτυκτων χωρών διαρκώς διευρύνεται και η συνοχή των κοινωνιών απειλείται από την έκρηξη των αντιθέσεων που δημιουργεί  η άνιση κατανομή του πλούτου. Κίνητρο των οικονομικών δραστηριοτήτων δεν είναι η κοινή ωφέλεια, αλλά το μέγιστο ατομικό κέρδος.
            Η κρίσιμη διεθνώς κατάσταση, που τροφοδοτεί και τροφοδοτείται από την έκρυθμη κατάσταση που επικρατεί στο εσωτερικό ορισμένων χωρών, όπου βρίσκονται σε εξέλιξη απάνθρωπα φαινόμενα, βία, εγκληματικότητα, ρατσισμός, κατάλυση πολιτικών ελευθεριών, δείχνει την ανεπάρκεια της πολιτικής να οργανώσει τη ζωή και να αντιμετωπίσει δραστικά τα προβλήματα που πλήττουν τον άνθρωπο.
            Τα συμπτώματα της πολιτισμικής κρίσης είναι ολοφάνερα στην ηθική ζωή, επειδή η σχέση ανάμεσα στις ηθικές αξίες και στον ανθρωπισμό είναι εγγενής. Αν υπάρχει ανθρωπισμός, υπάρχει και ηθικό περιεχόμενο στη ζωή του ανθρώπου. Όταν λείψει ο ανθρωπισμός, όπως συμβαίνει στις μέρες μας, τότε επικρατεί το μίσος, η αδικία, η διαφθορά, με μια λέξη η ανηθικότητα.
            Το αισθητικό ένστικτο δεν ικανοποιείται σήμερα, γιατί οι νέες μορφές της Τέχνης, δεν προσανατολίζουν και δεν καλλιεργούν, κατά κανόνα, τον άνθρωπο, αλλά αυξάνουν τη δοκιμασία και τη σύγχυσή του. Το ωραίο, για να είναι ωραίο, πρέπει να έχει στοιχεία που δεν αντιβαίνουν στο αληθινό και στο ανθρώπινο.
            Η θρησκεία δε συγκινεί τον άνθρωπο, καθώς δεν τον βοηθάει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της ζωής και τα αδιέξοδα της ανθρώπινης ύπαρξης, εφόσον πολύ συχνά στις μέρες μας παρατηρείται καπηλεία του θρησκευτικού συναισθήματος, για να εξυπηρετηθούν άλλες σκοπιμότητες, πολιτικές ή εθνικές, για παράδειγμα. Η κατάσταση αυτή όχι μόνο δε λυτρώνει τον άνθρωπο, αλλά προσθέτει μεγαλύτερο βάρος στο άγχος του.
            Αυτά τα προβλήματα του πολιτισμού μας δεν είναι τυχαία. Είναι στην ουσία προβλήματα της κρίσης που διέρχεται ο ανθρωπισμός στις μέρες μας. Αυτός ο πολιτισμός είναι αναμφισβήτητα ανθρώπινο δημιούργημα. Δεν είναι, όμως, και ανθρώπινος, γιατί δεν είναι καμωμένος στα μέτρα του ανθρώπου. Και, δυστυχώς, όσο εξελίσσεται, όσο μεγαλύτερες διαστάσεις παίρνει, τόσο αυξάνεται στον άνθρωπο το αίσθημα της αδυναμίας του να τεθεί ο ίδιος ως νόημα και σκοπός του σύγχρονου πολιτισμού.
                                       Σπ. Κούτρας, Πειστικός λόγος.

Θέματα προς επεξεργασία

1. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου (120 λέξεις).
2. Γιατί ο πολιτισμός και ο ανθρωπισμός θεωρούνται έννοιες αλληλένδετες;
3. Σε ποιες διαπιστώσεις αναφέρεται ο συγγραφέας για να τεκμηριώσει τη θέση ότι ο ανθρωπισμός στις μέρες μας περνάει κρίση;
4. Πώς συνδέεται η κρίση του ανθρωπισμού με τη μοναξιά και πώς με την αλλοτρίωση του σύγχρονου ανθρώπου;
5. Σε ποια στοιχεία του σύγχρονου πολιτισμού εντοπίζει ο συγγραφέας τι επιπτώσεις από την κρίση του ανθρωπισμού;
6. Ποια προβλήματα του πολιτισμού μας σχετίζονται άμεσα με την κρίση του ανθρωπισμού;
7. Ποιους τρόπους πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας για να δείξει ότι η κρίση του σύγχρονου πολιτισμού οφείλεται στην κρίση που περνάει ο ανθρωπισμός στην εποχή μας;
8. Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η 1η παράγραφος;
9. Να γράψετε δύο ομόρριζα των λέξεων: άρρηκτος, φροντίδα, απόφαση, μόριο, συνοχή.
10.  Στο περιοδικό του σχολείου σας γράφετε ένα άρθρο με το οποίο δείχνετε ότι η μοναξιά αποτελεί απόδειξη της κρίσης του ανθρωπισμού (400 λέξεις). 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου